مأموریتهای پیامبر اسلام

جلسه هفدهم تفسیر موضوعی قرآن کریم (آیات 45 و 46 سوره احزاب)- مأموریتهای پیامبر اسلام

🕌 شهرری، حرم حضرت عبدالعظیم (ع)- استاد سید جواد بهشتی

دانلود فایل صوتی

سلام علیکم و رحمه الله (مأموریتهای پیامبر)

بسم الله الرحمن الرحیم

«الهی وَ أَنْطِقْنِی بِالْهُدَی، وَ أَلْهِمْنِی التَّقْوَی»

شب جمعه، شب رحمت و مغفرت، شب زیارتی سالار شهیدان، در جوار شخصیت­های بزرگ امامزادگان، شامگاه شهادت جانسوز موسی ­ابن­ جعفر ^{علیه­السلام} تقاضا می­کنم به روان پاک پیامبر عظیم الشأن اسلام و اهل بیت پاکش صلواتی عنایت بفرمایید. جفا است اگر از شخصیت بزرگ جهان اسلام حضرت ابوطالب یاد نکنیم که با تمام وجود، جانش را فدای پیامبر کرد، به روان تابناک حضرت ابوطالب ^{علیه­السلام} که بسیاری از فرزندانش در دشت کربلا به شهادت رسیدند، صلواتی عنایت بفرمایید. روز شنبه هم روز بسیار بزرگی است، روز مبعث پیامبر ^{صلی­الله­وعلیه­ وآله} است، به همین دلیل برای امشب، آیات 45 تا 46 از سوره احزاب را انتخاب کرده­ایم. برای تعجیل در ظهور آقا امام زمان ^{عجل­ الله­ تعالی­ فرجه} نیز صلواتی عنایت بفرمایید.

در آیه 45 سوره احزاب، خداوند پیامبر اسلام را با 5 مأموریت به جامعه بشری اعزام فرمود.

« يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ»، ای پیامبر، « إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا»، ما تو را به عنوان شاهد فرستادیم. « وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا»، و تو را به عنوان بشارت دهنده و ترساننده فرستادیم. « وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ»، و با این ماموریت که مردم را به فرمان خداوند دعوت کنی، « وَسِرَاجًا مُنِيرًا»، تو را به عنوان یک چراغ درخشنده و راهنما فرستادیم. پنج کلمه بسیار مهم در این آیات آمده است که می­خواهیم در رابطه با آنها صحبت کنیم.

کلمه اول «شَاهِد»، کلمه دوم «مُبَشِّراً»، کلمه سوم «نَذِيراً»، کلمه چهارم «دَاعِياً»، کلمه پنجم «سِرَاجاً»، اما شاهد به چه معناست؟ آنکه خداوند می­فرماید : « ما پیامبر را به عنوان شاهد فرستادیم » به چه معناست؟ مفسران قرآن کریم سه معنا برای شاهد گفته­اند؛ معنای اول ، شاهد یعنی حاضر … پیامبر خودش فعال است، خودش در سختی­ها و تلخی­ها در مشکلات، در دشواری­ها، در پیچیدگی­ها حاضر در صحنه است، خداوند شاهد است، یعنی خداوند حاضر است. زمانیکه رهبر بین افراد ملتش باشد باعث دلگرمی می­شود، وقتی بدانیم پیشوای ما، الگوی ما همان مسائل ما را دارد، باعث دلگرمی ما می­شود، پیامبر حاضر است، می­داند وقتی تعلیمات الهی را به مردم می­دهد، چه کسانی گوش فرا می­دهند، چه کسانی به فرمان خداوند عمل می­کنند و چه کسانی لجاجت می­کنند، تعصب به خرج می­دهند، مخالفت می­کنند، این معنای اول شاهد است. اگر فقط قانون باشد و کسی حاضر نباشد، خیلی­ها از عمل به قانون فرار می­کنند. شاهد به معنای ناظر اینگونه است که ای انسان­ها ما پیامبران را فرستادیم تا بر کار شما نظارت کنند، باور شما باید این باشد که دوربین­های خداوند در جای جای دنیا وجود دارد، یکی از آن دقیق­ترین دوربین­ها همان پیامبر است. قرآن در آیه 105 سوره توبه می­فرماید: «ای پیامبر به مردم بگو هر کاری که می­خواهید بکنید، بدانید که خداوند و رسول و مومنان اعمال و کارهای شما را می­بینند»، پیامبر عملکرد ما را می­بیند، به همین دلیل یکی از گواهان در روز قیامت پیامبر اسلام خواهدبود، در قیامت 9 گواه یا 9 شاهد داریم، ابتدا خداوند، بعد پیامبر، بعد امام معصوم، بعد زمان­ها، اعضاء و جوارح، مکان­ها و …. بر اعمال انسان گواهی می­دهند. پیامبر بر کار ما همین امروز نظارت دارند، همانگونه که امام زمان ^{عجل ­الله ­تعالی ­فرجه} بر کار ما نظارت دارند. همه ما شنیده­ایم که امام زمان ^{عجل ­الله­ تعالی ­فرجه} روزهای دوشنبه و روزهای پنجشنبه کارنامه اعمال ما را نگاه می­کنند. « إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا» یعنی پیامبر نگاه می­کند، ناظر است. الان نظام جمهوری اسلامی ایران است، اگر مسئولان، وزرا، وکلا، نمایندگان به همین موضوع توجه کنند که امام زمان ^{عج­ل الله ­تعالی­ فرجه} کار مرا می­بیند، رفتار مرا می­بیند، چقدر اثر تربیتی دارد ؟

(شاهد) به معنای اول یعنی حاضر، به معنای دوم یعنی ناظر، به معنای سوم یعنی گواه، گواه به چه معناست؟ پیامبر اسلام ارمغانی که برای جامعه بشریت آورده است، تعالیمی که برای جامعه بشریت آورده است، رفتاری که از خود نشان می­دهد، گواه بر این است که از طرف خودش نیست، از طرف خداست. یک انسان نمی­تواند مطالبی اینچنین پیوسته را در طی 23 سال از خودش بیاورد. این خودش گواه است که از طرف خداوند، از طرف آسمان آمده است. یک کسی بین ما هست که حاضر است، ناظر بر اعمال ماست، یک کسی هست که آیینی که آورده است بر ما گواه است.

کلمه دوم (مُبَشِّراً)، پیامبری را بشارت ­دهنده فرستادیم، ما انسان­ها برای حرکت به تشویق احتیاج داریم. یکی از عامل­های حرکت تشویق است. آدم­ها هر کاری را به آن دلیل که برایشان فایده­ای دارد و یا جلوی ضرری را می­گیرد، انجام می­دهند. پشت انجام هر کاری منطقی خوابیده است. (نَذِيراً) یعنی پیامبر خطرها را بیان می­کند، ضررها را می­گوید، (بشیر یا مبشر) یعنی فوایدی را توضیح می­دهد و ما انگیزه پیدا می­کنیم که به سمت گفته­های او برویم. پیامبر به چه چیزهایی می­­خواهد بشارت بدهد؟ بشارت به سعادت و خوشبختی … در آیه 25 سوره مبارکه بقره آمده است « وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ»، ای پیامبر به مومنان صالح بشارت بده، چه چیزی را ؟ « أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ»، بهشت سعادت، بهشت خوشبختی در انتظار مومنان صالح است. بشارت برای درود خداوند، رحمت خداوند و هدایت خداوند است. « وَبَشِّرِ الصَّابرِینَ الَّذینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَهٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ» ( سوره بقره – آیات 155 و 156 )، بشارت بده به کسانی که مقاومت می­کنند، جهان بینیشان این است که ما از سوی خداوند آمده­ایم و به سوی خداوند پر می­کشیم. بشارت چه چیزی است؟ « أُولئِكَ عَلَيهِم صَلَواتٌ مِن رَبِّهِم وَرَحمَةٌ وَأُولئِكَ هُمُ المُهتَدونَ» ( سوره بقره – آیه 157 )، خدا بر صابرین درود می­فرستد، خدا بر صابران رحمت می­فرستد، خدا هدایت صابران را تضمین می­کند.

بشارت به جایگاهی ویژه در نزد خداوند، سوره مبارکه یونس آیه 2 می­فرماید: « وَ بَشِّرِ الَّذينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ»، ای پیامبر به مومنان بشارت بده، نزد خداوند جایگاهی بلند خواهند داشت. اینگونه بنده روحیه پیدا می­کند، وقتی بداند که به جایگاهی رفیع وعده داده شده است، انگیزه پیدا می­کند. در سوره احزاب هم در آیه 47 آمده است که بشارت به لطف خداوند هم محقق می­شود. «وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ بِأَنَّ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ فَضْلًا كَبِيرًا»، ای پیامبر به مومنان بشارت بده، لطف بزرگ از طرف خداوند برای آنها در نظر فته شده است . یکی از ماموریت­های خداوند همین در نظر گرفتن بشارت، تشویق و وعده است. در سوره صف، آیه 13 هم آمده است: « وَأُخْرَى تُحِبُّونَهَا  نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ  وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ»، با این همه دشمن، با این همه نفرات، سرنوشت ما چه خواهد شد؟ خداوند در این شرایط پیروزی را مژده می­دهد. اینها ماموریت­های پیامبر است. پیامبر به چه کسانی بشارت می­دهد؟ در یکجا به مومنان این بشارت را می­دهد، در جای دیگر به محسنان یعنی کار درست­ها این بشارت را می­دهد، در جایی دیگر بشارت به فروتنان، متواضعان، به پاک­ها می­دهد. این افراد مورد بشارت خداوند هستند.

تا اینجا دو کلمه را معنا کرده­ایم، کلمه اول (شَاهِدًا)، کلمه دوم (مُبَشِّراً)، کلمه سوم (نَذِيراً) ، پیامبر آمده است تا افراد را بترساند، به آنها هشدار دهد. کسی باید باشد تا به افراد هشدار بدهد که زمان رفت. فرصت از دست رفت. کجای راه هستی؟ یکی از ماموریت­های پیامبر انذار به مردم است. آخرت در انتظار ماست، روز بی­کسی، روز بی­یاوری در انتظار است. بعضی از آیات در این رابطه عبارت است از : سوره انعام آیه 51، در این آیه آمده است: « وَأَنْذِرْ بِهِ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلَى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ » ای پیامبر با قرآن به آنان هشدار بده، زمانیکه به دیدار خداوند می­روند، کمک کار و واسطه­ای به جزء خداوند یا کسی که خداوند به آن اذن بدهد در آنجا نیست. همینطور در سوره ابراهیم، آیه 44 آمده است: « وَأَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيهِمُ الْعَذَابُ فَيَقُولُ الَّذِينَ ظَلَمُوا رَبَّنَا أَخِّرْنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ نُجِبْ دَعْوَتَكَ وَنَتَّبِعِ الرُّسُلَ أَوَلَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ مَا لَكُمْ مِنْ زَوَالٍ»، ای پیامبر مردم را از زمانیکه عذاب برسد بترسان و آنهایی که به خودشان ظلم کرده­اند، می­گویند: پرودگارا چند روز، چند ماه، چند هفته ما را برگردان، چرا که من اشتباه رفتم، من بی راهه رفتم و می­خواهم دعوت تو را پاسخ بگویم و از پیامبرانت پیروی کنم، پاسخ می­رسد، شما قبلا هم قسم می­خوردید، خیر ؛ فایده­ای ندارد. ای پیامبر این لحظه را به مردم هشدار بده. همچنین در سوره مریم، آیه 39 آمده است. « وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ»، ای پیامبر مردم را از روز حسرت، از روز قیامت بترسان، روزی که کار از کار گذشته است و اینها از فرصت استفاده نکردند و در غفلت بودند و ایمان نیاوردند. در سوره غافر آیه 18 می­فرماید: « وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كَاظِمِينَ مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ»، ای پیامبر آن روز نزدیک، قیامت را به مردم خبر بده. خانم­ها، آقایان، خداوند سعادت ما را می­خواهد، خوشبختی ما را می­خواهد، سعادت ما در سایه پاکی است، زمانیکه جان به گلو می­رسد، « كَاظِمِينَ» فرد غصه می­خورد، چرا که دیگر راهی ندارد، کار تمام شده است، اینها هشدارهای پیامبر است.

پیامبر چه ماموریت­هایی داشت؟ « شَاهِدًا»، « مُبَشِّراً»، « نَذِيراً»، سوره بقره می­فرماید: (بعضی­ها هستند که هرچقدر پیغمبر به آنها هشدار بدهد فایده­ای ندارد)، « سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا یُؤمِنونَ» ( سوره بقره – آیه 6 ) ، اینها از سنگ هم سخت­تر هستند. در سوره انبیاء آیه 45 می­فرماید: « قُلْ إِنَّمَا أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ »، ای پیامبر بگو من آمده ام تا شما را با آیات وحی بترسانم !! « وَلَا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعَاءَ إِذَا مَا يُنْذَرُونَ »، آدم کر، صدا را نمی­شنود، حتی زمانیکه او را بترسانند، پس معلوم است برای فهمیدن برای رستگار شدن احتیاج به گوش شنوا هست. قرآن کریم در سوره سبا آیه 34 می­فرماید: «همه ملت­ها، پیامبرانی برایشان آمده است تا آنها را بترسانند » ، انسان موجود سرکشی است، انسان مست است، انسان خواب است، یک کسی باید او را از غفلت برهاند. « وَمَا أَرْسَلْنَا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ»، اما پیامبران که آمدند مردم را بترسانند، « إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ كَافِرُونَ» ( سوره سبأ – آیه 34 )، خوشگذران­ها گفتند : «ما حرف­های شما را قبول نداریم. » پس هشدارهای پیامبران در چه کسانی تاثیر می­گذارد؟ در آنهایی که قلب نرمی داشته باشند، در آنهایی که زندگی عادی داشته باشند، خیر ؛ خوشگذران­ها تحت تاثیر قرار نمی­گیرند.

کلمه چهارم «داعِياً»، ای پیامبر تو را برای دعوت کردن فرستادیم، مردم را به خداوند دعوت کنی. چگونه ؟ با بیان قصه­ها، چگونه ؟ با بیان مثل­ها، چگونه ؟ با امرها، چگونه ؟ با نهی­ها، چگونه؟ با تشویق­ها، چگونه؟ با توبیخ­ها …. آقایان پیامبر ما در حال دعوت می­سوخت، حضرت خدیجه کبری ^{سلام­الله­علیها} می فرمودند: « پیامبر شش روز با چشمان گریان وارد خانه شد و روز هفتم با لب خندان، عرض کردم یا رسول الله دلیل گریه شما در این شش روز و راز خنده شما در امروز چگونه است؟ » فرمودند: « خدیجه جان، یک هفته است دنبال هدایت یک نفر هستم ، امروز گوش کرد و ایمان آورد، خوشحالی من برای همین است. » پیامبر ما در دعوت حس داشت ، پیامبر ما می­سوخت برای هدایت انسان­ها، پیامبر ما آمده است تا همه را به سوی خدا دعوت کند، بندگان خدایی شوند، به سوی خدا حرکت کنند، گاهی این دعوت به صورت جمعی بوده است، گاهی به صورت فردی، گاهی مستقیم، گاهی غیر مستقیم، گاهی با مهر گاهی با قهر …. «وَدَاعِيًا إِلَى اللَّه»، ما تو را فرستادیم تا به سوی خدا مردم را دعوت کنی. خود خدا در قرآن به پیامبر اینگونه فرموده است: «ادْعُ إِلى‌ سَبِيلِ رَبِّكَ»، مردم را به سوی خدا دعوت کن، چگونه؟ «بِالْحِكْمَةِ»، با منطق، «وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ»، با پند، با اندرز، با سوز، با گداز، با موعظه، دیگر چطور ؟ «وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ»، با گفتگو، حتی پیامبر با دانشمندان مسیحی گفتگو کرد، آنها زیر بار نرفتند ، خداوند فرمود نفرین کن. با آنها مباهله کن.

کلمه پنجم «وَسِرَاجًا مُنِيرًا»، پیامبر ظلمات را می­شکافد، در تاریکی­های جهل ، چراغ روشنایی است، هرکس کمترین دقتی کند، راه را از پیامبر پیدا می­کند، مثل خورشید تابانی است که حرارت می­دهد، باعث رویش می­شود، چراغ نشان­دهنده راه است. روز شنبه روز بعثت هست، روز شنبه روز تولد قرآن است. بیاییم امشب، فرداشب ، شنبه ، با رسول الله (ص) عهد ببندیم که نسبت به کتابی که آورده­ای جدی­تر باشم، عهد می­بندم نسبت به جانشینان تو، اهل بیت، جدی­تر باشم، تا در پرتو رشادت­های تو، هشدارهای تو، دعوت­های تو و راهنمایی­های تو به ساحل نجات راه پیدا کنم.

خداوندا شفاعت پیامبر و اهل بیت را قسمت این جمع بفرما. به روان پاک شهیدان و اهل بیت صلواتی عنایت بفرمایید.

دانلود فایل متنی