بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

سورۀ نساء، سورۀ «خانواده و زنان» است.

می‌فرماید:

صفحۀ 80

سورۀ مبارکه نساء

آیات 19-15

آیۀ 15 : «وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا»

«وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ»؛ کلمۀ «فاحشه» در قرآن یعنی کار بسیار زشت و برای زنا و لواط به کار رفته است. و زنانی که مرتکب فاحشه شدند، کار بسیار زشت انجام دادند از زنان شما، تکلیف شما این است: «فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ» باید پیدا کنید چهار شاهدِ مسلمان از بین خودتان. «فَإِنْ شَهِدُوا» اگر چهار شاهد پیدا شدند و گواهی دادند که این زن، این جرم را مرتکب شده، «فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ» باید بازداشتش کنید، حبس کنید این زن را در خانۀ خودتان، «حَتَّىٰ يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ» تا اینکه زمان مرگش برسد. این کیفر او است. «أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا» یا صبر کنیم شاید خداوند یک دستور دیگری بدهد. در بعضی از قسمت‌های قرآن، برای زنی با زنای محصنه –یعنی زنی که با داشتن شوهر، زنا کرده است– دستور اعدام آمده است.

حال اگر مجردها مرتکب این گناه شوند، کیفر و جرمشان چیست؟

آیۀ 16 : «وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا ۖ فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَحِيمًا»

«وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا» اگر بی‌همسران مرتکب زنا شوند، مرد یا زن،«فَآذُوهُمَا»  مجازات کنید آن دو را، «فَإِنْ تَابَا» حالا اگر قبل از ثابت شدن، آن‌ها توبه کردند، «وَأَصْلَحَا» و بدی‌هایشان را هم جبران کردند، هنوز هم پرونده‌ای تشکیل نشده است، تنها حرفش بر سر زبان‌ها افتاده و آن‌ها هم جبران کرده‌اند، «فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا» صرف نظر کنید از آن‌ها. «إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَحِيمًا» حقیقت این است که خداوند، توبه پذیر مهربان است. یعنی اسلام دوست ندارد این کارهای زشت همه جایی، همگانی و سر زبان‌ها بیافتد. در این صورت فساد آن بیشتر است!

آیۀ 17 : «إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولَٰئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا»

«إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ» پذیرفتن توبه بر خدا است. یعنی خداوند، برای خودش برنامه ریخته که توبۀ توبه‌کنندگان را قبول کند. البته از کسانی که «بِجَهَالَةٍ» از روی نادانی گناهی را انجام داده‌اند؛ نادانی «از روی بی‌اطلاعی» نیست، بلکه به معنای «غریزه به او فشار آورده» است و در شرایطی قرار گرفته که الان هم پشیمان است. او اسلام و احکام را قبول دارد. علیرغم اینکه می‌دانسته این کار گناه است، ولی از روی جهالتی که به معنای «نادانی و سرکشی» است، این کار را انجام داده و الان هم پشیمان است. یک چنین توبه‌ای قبول می‌شود. اما اگر کسی طغیان کرده و می‌گوید اسلام ‌چیست؟ حرام و حلال چیست؟ توبۀ چنین فردی قبول نیست…

«ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ» یک شرط دیگر هم دارد و آن این است که زود توبه کند. نگذارد که گناهش قدیمی ‌شود و رسوبات کثیف گناه بر جان او بنشیند. «فَأُولَٰئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ» چنین کسانی هستند که خداوند رحمتش را بر آن‌ها برمی‌گرداند. «وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا» و خداوند دانای حکیم است. اینکه کجا توبه را قبول کند و کجا قبول نکند، بر اساس علم و حکمت است.

آیۀ 18 : «وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّىٰ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ ۚ أُولَٰئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا»

«وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّىٰ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ» این توبه قبول نیست که یک کسی در لحظۀ جان دادن، بخواهد از گناهانش توبه کند. یعنی اختیاری نداشته باشد و از روی اجبار توبه کند. مانند کسی که چوبه و طنابِ دار را می‌بیند، آنگاه گریه و توبه می‌کند که البته فایده‌ای هم ندارد. «قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ» نشانه‌های مرگ را که می‌بیند، می‌گوید: الان توبه کردم. توبۀ الان بی فایده است و هنگامی پذیرفته خواهد شد که شخص با اختیار توبه کرده باشد. «وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ» حتی کسانی که توبه کرده‌اند، اما در حال کفر می‌میرند، توبۀ آن‌ها هم بی‌فایده است.

ما باید این جهان را با ایمان ترک کنیم. با التماس به خداوند، از او بخواهیم که عاقبت‌بخیری را به ما عطا کند. اگر فردی در دوران عمرش خوب بوده و حتی توبه هم کرده باشد، ولی در هنگام جان دادن، با کفر جان دهد، توبۀ او پذیرفته نخواهد بود. «أُولَٰئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا» اینان آماده کرده‌ایم برایشان، عذابی دردناک را.

دوباره موضوع به یک مسئلۀ خانوادگی که در زمان جاهلیت بوده است، برمی‌گردد. البته گاهی الان هم این رسم وجود دارد.

می‌فرماید:

آیۀ 19 : «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا ۖ وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ ۚ وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَىٰ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا »

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» ای کسانی که ایمان آورده‌اید، «لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا» حلال و جایز نیست برای شما که زنان را تحت فشار قرار بدهید که یک مبالغی به شما بدهند. نه…! این جایز نیست. «وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ» جایز نیست زنان را در یک حالتی قرار بدهید که حتی پول‌هایی –مهریه و یا هدیه– که به ایشان داده‌اید را پس بگیرید! و آن‌ها را در حالت بلاتکلیفی –یعنی نه به زندگی با ایشان ادامه و نه طلاق می‌دهید– می‌گذارید. اسلام به چنین امری راضی نیست، چرا که کاری جاهلانه است.

«إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ» مگر یک کار بسیار زشت آشکاری از او سر زده باشد. در این مورد شما اختیار دارید که مهریه به او ندهید و یا پول‌هایی که داده‌اید را پس بگیرید. «وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ»، ولی در مجموع خداوند به شما فرمان می‌دهد که با زنانتان، با همسرانتان به طور پسندیده معاشرت کنید. «فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ» اگر یک بد اخلاقی‌هایی از زنانتان می‌بینید، زود اقدام به طلاق و جدایی نکنید، دعوا راه نیندازید. «فَعَسَىٰ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا» چه بسا چیزهایی را شما در زندگی ناخوش می‌دارید، «وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا» و اما خداوند در همان چیز، خیر زیادی قرار داده است.

شاید یک مثال آن در خانواده‌های صاحب فرزند، باشد. اگر در آن خانواده‌ها طلاق صورت بگیرد، تکلیف این پسر یا دختر چه می‌شود؟ اما اگر الان صبوری به خرج بدهید، مدارا و نرمی کنید، سرنوشت این بچه‌ها سامان پیدا می‌کند و یک نسل صالحی از شما به جا می‌ماند. به این‌ مسائل هم فکر کنید و شتابزده عمل نکنید. (شرح صفحه 80 قرآن کریم)

خدانگهدار شما…

جلسه بعد