شخصیت زینب کبری در آیینه قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم

إِنَّ الَّذينَ قالوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ استَقاموا تَتَنَزَّلُ عَلَيهِمُ المَلائِكَةُ أَلّا تَخافوا وَلا تَحزَنوا وَأَبشِروا بِالجَنَّةِ الَّتي كُنتُم توعَدونَ. میلاد مسعود بانوی نمونه اسلام حضرت زینب کبری را به شما محبان اهل بیت تهنیت عرض میکنم. امشب را نیت کردیم شخصیت زینب کبری در آیینه قران را بیان کنیم. تمنا میکنم به روان تابناک این بانوی بزرگ اسلام صلواتی تقدیم بفرمایید. امیرالمومنین علیه السلام خیلی شیفته این دختر بود فرمود خدا هر چه به من دختر بدهد زینب نام میگذارم. نام درختی نیکو منظر در بهشت. پیغمبر فرمود شبیه ترین کس به خدیجه دخترم زینب است. این معنا دارد تعارف نیست یعنی شبیه رسالتی که حضرت خدیجه در آغاز اسلام ایفا کرد زینب کبری در ادامه اسلام آن رسالت را ایفا کرد. حالا من در این چند شب گذشته این جرقه به ذهنم خورده که بحث سوره طاها را متوقف کردم این بحث را جایگزین کردم در قران کریم چیزهایی به عنوان ارزش اعلام شده است. تا اونجایی که من نگاه کردم همه آنها در وجود زینب کبری است. فایده این بحث چیست یک فایده اش اینه که ما از بزرگانمان ستایش کنیم خود این عبادت است. یک فایده اش هم این است که ببینیم این ارزشها که در قران است کدامش در ما است؟ هر ارزشی که قران فرموده ارزش است اگر در وجود ما هست خدا را شکر کنیم. اگر نیست فعلا که فرصت داریم بریم دنبالش به وجود بیاوریم.

اولین ارزش علم: استاد مطهری میگوید هشتصد جای قران کلمه علم و عقل آمده این اهتمام اسلام و قران به علم است. یکی از آیاتش آیه 11 سوره مجادله است میفرماید یرفع الله الذین آمنوا منکم والذین اوتوا العلم درجات. خداوند مومنان را و کسانی که علم به آنها داده شده را یرفع بالا میبرد حتما از این آیه فهمیده میشود علم در فرهنگ قران ارزش است. حالا زینب کبری امام معصوم امام زین العابدین علیه السلام فرمود یا عمه أنت بحمدالله عالمه. چند سال قبل در حوزه علمیه قم یک همایشی برای زینب کبری علیه السلام برگزار شد دو جلد کتاب پر صفحه مجموعه مقالاتی که دانشگاهیان و حوزویان از جمله اون مقالات مقالاتی است که بررسی کردند خطبه های حضرت زینب کبری را چقدر آیه قران در آن موج می زند. یک قران شناس میتواند اینطوری سخن بگوید.

ارزش دوم تعلیم: خیلی ها علم دارند ولی آن علم را به دیگران یاد نمی دهند یا هنرشو ندارن یا مهارتشو ندارن یا انگیره ندارن یا تو حال و هواش نیستن. شما شنیده اید زکات العلم نشره یک کسی از پیغمبر پرسید کلید بهشت چیست پیغمبر فرمود علم. بعد گفت یا رسول الله توضیح بدید همین کلمه سه حرفی را توضیح بدهید. پیغمبر فرمود این کلمه را با پنج کلمه دیگه توضیح میدهم کلمه اول شنیدن کلمه دوم گوش دادن کلمه سوم حفظ کردن کلمه چهارم عمل کردن کلمه پنجم پخش کردن. به مجموعه اینها علم میگوییم در این حدیث که پیغمبر فرمود کلید بهشت است. اول بشنوید بعد از شنیدن جدی تر گوش کنیم بعد همان مطلبی را که شنیدیم یا گوش کردیم حفظ کنیم بعد در رفتار خودمان تأثیر بدهیم بعد به دیگران منتقل کنیم. رسم بوده زمان پیامبر مسجدی ها مطالبی را که از پیغمبر میشنیدند برای ده نفر نقل میکردند. شنیدن امواجی است که بخواهیم نخواهیم ولی گوش دادن اراده در آن است. زینب کبری سلام الله علیها وقتی که پدر بزرگوارش در کوفه زمام امور مسلمین را به عهده گرفت یک درس تفسیری در مسجد برگزار کرد بانوان آمدند خدمت امیرالمومنین یاابالحسن ما زنها گرفتاریهایی داریم که مردها ندارند. بچه داری خانه داری همسر داری نمی رسیم مرتب مسجد بیاییم اجازه بفرمایید دخترتون زینب درس تفسیر قران برای ما بگذارد. مولا امیرالمومنین استقبال کردند فرمودند خیلی خوبه البته باید شوهرش اجازه بدهد. احکام را فراموش نکنیم بعد از اجازه عبدالله جعفر جلسه تفسیر یعنی زینب کبری غیر از عالمه معلمه هم بوده مفسر قران هم بوده. روزی امیرالمومنین علیه السلام آمد پشت در اون جلسه ای که دخترش تفسیر قران میگفت گوش کرد و وقتی دخترش به خانه آمد دختر را تحسین کرد تشویق کرد. پیغمبر فرمود خوبترین خوبان خداست بعد از خدا خوبترین خوبان من هستم بعداز من خوبنترین خوبان شهیدی است که خونش را نثار کرده است و معلمی که خوبی می آموزد. تعلیم دومین ارزش است.

سوم جهاد: اگربگوییم صد آیه در مورد جهاد در قران آمده است گزاف نگفته ایم. فضل الله المجاهدین علی القاعدین اجرا عظیما گاهی نیاز میشود یک عده نشستن یک عده ای مشغول تلاش و کوشش هستند. حالا آن نشستگان هم بالاخره ایمان دارند عبادت میکنند ولی جنب و جوش ندارند مجاهدین را خدا برتری داده. آن وقت زینب کبری با اینکه بر زنان جهاد واجب نیست وسط میدان کربلا است.

یک ارزش دیگر هجرت: ده ها آیه در قران می فرماید مهاجران در پیشگاه خدا منزلت دارند من یک آیه را نوشتم سوره توبه آیه ۱۰۰: وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۚ ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ. مسلمانها رو دو دسته کردن مهاجرین و انصار مهاجرین یعنی مسلمانان مکه که کسب و کار و آسایش و دارایی و خودشان را به عشق اسلام گذشت کردند آمدند مدینه بعضی هاشون هم نیامدند که در نکوهش آنها آیه نازل شد. انصار چه کسانی هستند مردم مدینه که به مهاجران یاری رساندند هر دو را قران ستایش کرده و همچنان کسانی که بعد از انصار و مهاجرین در دوره های بعد ده ها سال بعد صدها سال بعد تا به امروز . و کسانی که به نیکی پیروی کردند از مهاجرین و انصار رضی الله عنهم خدا از اینها راضی است و رضوا عنه آنها هم از خدا راضی هستند. آن وقت زینب کبری سلام الله علیها چند تا هجرت کرد یک هجرت در روزگار رهبری پدرش امیرالمومنین از مدینه به اتفاق همسر و بچه هاش آمدند کوفه. یک هجرت هم با برادرش ابی عبدالله الحسین علیه السلام در روزگاری که خیلی کسی حاضر نبود داوطلب نبود در این هجرت شرکت کند یک جمع کمی حتی هاشمی ها هم نیامدند میدانستند این سفر خطر دارد آمدند مکه از مکه به عراق در عراق هم در کربلا همه عزیزانشان را کشتند. این دفعه یک سفر پر مخاطره به کوفه و شام و پس از شام به مدینه.

خب ما تا حالا سه تا ارزش رو گفتیم. اول علم ما باید اینطوری با خودمان حرف بزنیم مثلا من به خودم بگم آقا سید دنبال علم هستی دوم تعلیم به خودم بگویم دنبال تعلیم هستی یعنی چیزهایی رو که بلدی یکی رو پیدا میکنی یادش بدی سوم جهاد ما هشت سال در کشورمون جنگ بوده منم خبر داشتم خب نمیتونیم روز تولد حضرت زینب به خانمها چیزی بگوییم فقط میتونیم برای سلامتیشون صلوات بفرستیم. خدا به همشون سلامتی بده یکیش هم هجرت است شما حساب کنید. جعفربن ابیطالب یعنی پدر شوهر حضرت زینب یک هجرت کرده به حبشه آنقدر این سفر فرهنگی قیمت داره که وقتی پس از سیزده سال به مدینه برگشت برگشتش همزمان بود با پیروزی خیبر. پیغمبر پیشانی او را بوسید گفت نمیدانم از پیروزی خیبر بیشتر خوشحال شوم یا از دیدار جعفر در تاریخ داره خیلی ها فکر میکردند پیغمبر یک کیسه زر یعنی سکه های طلا به او جایزه بده بعضی ها هم حدس میزدند یک قطعه زمین در جاهای قیمتی شهر مثلا اقدسیه زعفرانیه چیذر مثلا اینجاها. اما پیغمبر دو رکعت نماز به او هدیه داد از همه زمینهای دنیا از همه طلاها قیمتی تر تا قیامت هر کس این نماز بخواند یک مبلغی به حساب این مهاجر در راه خدا هجرت همسرش اسماء بنت عمیس او از مهاجران است. در سوره ممتحنه صحبت مهاجرات شده یعنی زنانی که هجرت کردند شما اطلاع دارید که مشرکین اجازه هجرت نمیدادند با سلاح هایی که داشتند میترسوندند مسلمانها را می گفتند هر کس هر گروهی که از مکه مهاجرت کند به مدینه بیچاره اش میکنیم. اولین گروه مهاجرین بیشترشان خانمها هستند همشون هم فاطمه اسمشون هست فاطمه بنت اسد فاطمه بنت زبیر فاطمه بنت محمد صلی الله علیه وآله وسلم هجرت الان مثلا به بنده بگن که یه چند سالی شما تهرانی میگم چهل سال میشه بسه دیگه آنقدر آب تهران خوردی برو بشاگرد حاج آقای بهشتی یک سال نه سیزده سال برو بشاگرد. والا زنم مریضه استخاره هم به قول آقا خوب نیامده بچه ها را می خواهیم به سامان برسانیم آب آنجا به ما نمیسازه. دکترا وقتی دکتر میشوند بایدطرح بگذرونن یعنی باید برن استانهای دیگه. آقا خودش رو به زمین و آسمان میزنن میاد خدمت آقای شاهچراغی حاج آقا ما اهل نمازیم اهل مسجدیم دکتری هم تموم شده خونمون هم چند قدم پایین تره شما هم که دیدی ما را اینجا یک امضا بفرمایید که به جای مثلا جهرم یا کاشمر همین دماوند ما اونجا برویم. هجرت خیلی سخته.

عبادت: دیگه چه چیزی در قران ارزش است عبادت. من یک وقتی شمردم تقریبا هزار جای قران راجع به عبادت صحبت کرده هزار جا نود و چند بار کلمه نماز آمده یعنی صلاة و مشتقاتش نهصد و چند بار هم عبادت و رکوع و سجده و قنوت و قیام و مسجد و اینا که مشتقات و قبله هزار بار. واعبد ربک حتی یأتیک الیقین یعنی تا لحظه مرگ عبادت کن. التائبون العابدون عبادت آن وقت در تاریخ زینب کبری سلام الله علیها در تمام عمرش شبها شب زنده داری می کرد نه فقط از قصه کربلا یک بانویی بوده پرورش یافته مکتب امیرالمومنین. ما در جلسه بعد که سوره طاها را ادامه میدهیم به این آیه خواهیم رسید اگر زنده بودیم وأمر أهلک بالصلاة واصطبر علیها ای پیامبر خانواده ات را به نماز سفارش کن و برانجام این کار استقامت بورز. امیرالمومنین علیه السلام در خانه اش یک اتاقی داشته امام صادق علیه السلام فرمود نه خیلی کوچک نه خیلی بزرگ این اتاق ویژه عبادت بوده نمازهای جماعت را در مسجد نمازهای مستحبی را در خانه میخوانده. امام صادق علیه السلام فرمود جد ما بچه هاش را میخواست بخواباند برای لالایی خواندن میبرد در اتاق عبادت یعنی همون اتاقی که خاطره نماز و دعا و نیایش لالایی هم که برای بچه هاش میخواند اشعاری از پدرش ابیطالب علیه السلام که درباره خداپرستی بود.

امام باقر علیه السلام فرمود شیعیان یک اتاقی یا جایی در خونتون پیدا باشه که هر کی وارد شد اونجا جای عبادته الان ما نداریم. الان تو نقشه های شهر همه چیزی هست. اتاق خواب اتاق پذیرایی آشپزخانه اینا همش هست ولی اتاق نماز نه در خانه نداریم. امام باقر علیه السلام یک جایی از خانه را آیت الکرسی آیاتش را با خط خوش نوشته بود و نصب کرده بود آنجا نماز میخواند حالا امیرالمومنین در آن اتاق همچین دختری تربیت کرده همچون پسرانی تربیت کرده است. زینب کبری در تمام عمرش شب زنده دار درجه یک عابده آنقدر نماز شب زینب کبری قدر و منزلت دارد که امام حسین علیه السلام امام معصوم فرمود خواهرم روز عاشورا مرا در نماز شبت فراموش نکن. یعنی امام معصوم سالار شهیدان به دعای زینب در نمازش دل بسته است. زینب کبری را از کربلا تا شام از بیست وپنج شهر گذراندند با تشنگی با گرسنگی با شلاق با توهین ولی امام زین العابدین فرمود این سفر پر مخاطره عمه ما نمازهای فریضه و نمازهای نافله اش ترک نمیشد. ما اصلا نمازهای نافله نمیخوانیم چرا حاج آقا شما ممکن نمیخوانی ما میخوانیم کدوم نافله رو میخوانید آسانترین نافله رو شما میخونید که یک دقیقه بیشتر وقت نمیگیره نافله نماز عشا که دو رکعت نشسته است جمعش یک دقیقه میشود. اگر مردی نافله نماز ظهر را بخواند هشت رکعت و هشت رکعت هم نافله نماز عصر یازده رکعت هم که نافله شب است نافله نماز مغرب هم چهار رکعت دو تا دو رکعتی بعد از نماز مغرب دو رکعت نافله نماز صبح قبل از اذان چون نافله ها بعضیشون قبل از نماز واجبه بعضیشون بعد از نماز واجبه به شهادت امام معصوم نه اینکه زیر کولر و هوای مطبوع و چای بیارن و کیک و نه از این خبرا نبوده در بیابان این عبادته. خدا وقتی چنین بانویی را میبیند فرشتگان را فرا خواند بیایید نماز زینب را تماشا کنید.

ششم ایثار: یک آیه اش را من انتخاب کردم سوره حشر آیه ۴ آیه آشنایی است برای شما. وَيُؤْثِرُونَ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ ۚ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ. یک کسانی هستند دیگران را ترجیح میدهد بر خودشان. اگر چه خودشان هم دست تنگ هستند خودشم ندارد ولی دیگران را ترجیح میدهد. ومن یوق شحه نفسه فأولئک هم الفلحون هرکس کنترل کند این حبس خود را این چنان کسانی رستگار هستند. سائل آمده بود در خانه بی بی دو عالم فاطمه زهرا سلام الله علیها غذا میخواست. حضرت فاطمه زهرا آمدند پشت در فرمودند به جز غذای کمی که برای دخترم زینب کنار گذاشته ام چیزی نداریم یه وقتی دیدی دختر بچه غذا را آورده برای فقیر. یعنی این دختر ایثارگری را از کودکی چند سالش بوده این قصه پیش آمده چهار ساله پنج ساله تا برسد به عاشورا که بچه هاش را آورد در میدان. شما از روضه خوانها شنیده اید که زینب کبری تا جوانی به میدان میرفت این پرده خیمه را کنار میزد ببینه چه سرنوشتی برای آن جوان پیش می آید اما وقتی بچه های خودش را فرستاد آمد داخل خیمه خالص یک ایثار همراه با خلوص این ارزش است.

هر کی دارد خوشا بر احوالش یعنی از دارایی که خدا بهش داده بده در راه خدا مخصوصا وقتی که خودش در فشار هست خودش در تنگی است ولو کان بهم خصاصه. قصه آن رزمنده ای را داریم که با مشک آب رسید به رزمندگان به یک تشنه ای رسید او را میخواست آب بدهد گفت برادرم از من تشنه تر است رفت به آن دومی گفت نه برادرم از من تشنه تر است تا هفت نفر بعد از هفت نفر آمد نفر اول شهید شده. از این خاطرات ما در دفاع مقدس داشتیم در دفاع از حرم داشتیم در دفاع امنیت داشتیم یک همچین انسانهایی.

هفتمین ارزش صبر است: چیزی که قران می فرماید ایستادگی نباختن خود همین آیه ای که اول منبر امشب خواندیم إن الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا اینهایی که میگویند خدای ما الله است آمارشان زیاد است اما آنهایی که استقامت میکنند پایه کار نظام به قول آن سرود ایستادند اینها تتنزل علیهم الملائکة أن لا تخافوا. از امام صادق علیه السلام پرسید پس از پیغمبر هم فرشته ها بر کسی نازل میشوند امام صادق فرمودند بله. بعد این آیه را خواندند صابرین فرشته ها بر آنها نازل میشود آنها می گویند غصه نخورید دلشاد باشید وأبشروا بالجنة التی کنتم توعدون بشارت باد شما را به بهشتی که وعده داده شده است. کی میتونه ادعا کند صبری بالاتر از صبر زینب دارد چه حوادثی را دیده است طفل بوده حادثه شهادت مادرش را دیده است. بعضی نوشته اند آن شبی که پدرش به مسجد رفت و به شهادت رسید مهمان زینب کبری بوده است. شهادت برادرش امام حسن را دیده شهادت برادرانش را در کربلا دیده ایستادگی کرد این ارزش است ایستادگی. و بشرالصابرین إن الله مع الصابرین خدا پشتیبان صابران است بشارت بده صابران را. این ارزش است هر کس در راه حق بایستد بعضی از علمای قدیم من یک وقتی در شرح زیارت عاشورا کتابهایی که زیارت عاشورا را شرح کردند خواندم خیلی سال قبل شاید چهل سال قبل یک عالمی نمیدونم قرن چهارم یا قرن پنجم این جمله ای را که ما در زیارت عاشورا در سجده میخوانیم این را گفته بالاترین مصداقش حضرت زینب است.

چی میخوانیم اللهم لک الحمد حمدالشاکرین علی مصابهم یعنی زینب کبری در برابر مصیبت نه صبر کرده یک پله بالاتر. شاکرین مثل پدرش امیرالمومنین در جنگ احد پیغمبر فرمود تو هم شهید خواهی شد برایم بگو وقتی کشته میشوی صبرت چگونه خواهد بود امیرالمومنین عرضه داشت لیس هذا من مواطن الصبر این که جای صبر نیست بل هذا من مواطن الشکر والبشری. کشته شدن در راه خدا یک هدیه الهی است که باید تشکر کرد.

امر به معروف و نهی از منکر: دو تا ارزش که در جاهای مختلف قران آمده است که هر کس این کار را بکند بهشت برای او مهیاست. اما امر به معروف و نهی از منکر زینب کبری قهرمان امر به معروف اصلا با کاروانی راه افتاد که رسالتش امر به معروف ونهی از منکر بود امام حسین فرمود من برای کشور گشایی نه برای خوشگذرانی نه برای فسق و فجور نه برای امربه معروف قیام کردم. زینب کبری با این قافله همراه شده و بعد از اینکه به زعم خودشان بنی امیه صدای مردان را خاموش کردند حالا صدای زنان بلند شد. در کوفه در شام در مدینه بهترین آمر به معروف یک کاری کرده که ابن زیاد گفته ساکتش کنید کیست این بانوی متکبره این را ابن زیاد گفته یعنی با جسارت با جرأت تحقیر کرد یزید را.

حدیث داریم أعظم الجهاد بالاترین جهاد کلمة الحق عند سلطان الجائر زینب کبری این کار را کرد در حضور خارجی ها در حضور نظامی ها حدیث داریم اسرا را با طناب بسته بودند. این سر طناب امام زین العابدین علیه السلام این سر طناب زینب کبری سلام الله علیها یعنی با طناب بستن ولی دهانش بازه حقایق را معارف را با بهترین ادبیات در حضور یک مستجبری مثل ابن زیاد یک متکبری مثل یزید اعلام میکند. آمر به معروف ناهی از منکر زمانمان تمام شد.

بگردید ببینید چه ارزشهایی در قران است که در زینب کبری نیست زینب کبری الگو و نمونه مردان و زنانی است که میخواهند از این به بعد نقش ایفا کنند. تا حکومت امام زمان علیه السلام شکل بگیرد این ارزشها به هر نسبتی در ما باشد ظهور نزدیک خواهد شد. اینها هم همش هزینه دارد. خدایا به حق این بانوی قهرمان به همه ما رهروی راهش را مرحمت بفرما. دختران و بانوان ما را زینبی قرار بده. مادرانی که ما را تربیت کردند بر سفره زینب کبری مهمان بفرما. به مقام محمد وآل محمد رهبر عزیزمان کشور عزیزمان مردم عزیزمان را از هر گزندی مصون و محفوظ بدار. به روان پاک شهیدان و روح بلند امام خمینی صلواتی تقدیم بفرمایید.