دانلود فایل صوتی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم‏

السلام علی المهدی الذی وعد الله به الامم

سلام بر هدایت گر بشریت در پایان تاریخ…

کلمه ای در قرآن است که همه ی ما شنیده ایم، کلمه ی «امام» یعنی «پیشوا»؛ قاعدتاً پیشوا پیرو نیز دارد. کلمه ی امام در قرآن، هم برای پیشوای خوب و صالح، و هم برای پیشوای بد به کار رفته است؛ تعبیر قرآن این است:«امامِ نار»، «امامِ نور»، یعنی پیشوایی که پیروان خود را به جهنم می برد، و پیشوایی که پیروان خود را به روشنایی می برد. فِرَق اسلامی درباره ی امامت چند گونه فکر می کنند؛ خوب است که ما در مقدمه ی بحث امام زمان علیه السلام با آن ها آشنا شویم.

شئون پیامبر اسلام

ما وقتی می گوییم «امامت»، چه منظوری داریم؟ و اهل سنت وقتی می گویند «امامت» چه منظوری دارند؟ پیامبر عظیم الشأن اسلام شئونی داشته است؛ یک شأن او این بوده که وحی الهی را دریافت می کرده و با امانت داری ابلاغ می کرده است. شأن بعدی او این بوده که وحی الهی را تفسیر می کرده، و توضیح می داده است. شأن دیگری که پیغمبر داشته است، «قضاوت» است، یعنی بین مردمان که اختلاف پیش می آمده، او حل و فصل و داوری می کرده است. شأن دیگر پیامبر ما حکومت کردن، و جهاد کردن است. این ها شئون پیامبر بوده است.

شأن اول یعنی دریافت وحی و ابلاغ وحی، همانگونه که خداوند فرموده بود انجام می گرفته است؛ اما قضاوت، آن گونه که خود او می دانسته است، بر اساس شواهد و قرائن انجام می شده است، و دیگر در قضاوت جبرئیل نمی آمده و بگوید که به نفع «الف» یا به نفع «ب» قضاوت کن؛ بر اساس فرمولی که در قضاوت وجود داره و در اسلام هم توضیح داده شده است یا در حکومت داری برای یک جایی، فرماندار، شهردار، حاکم، و یا فرمانده نظامی نصب می کرده است و این ها به دستور جبرئیل نبوده، و بر اساس فهم خود این کارها را می کرده است. پیامبر عظیم الشأن اسلام بر اساس سنت خدا از میان ما رفت؛ علی بن ابی طالب پس از پیامبر، در حالی که وحی قطع شده است و دریافت و ابلاغ وحی وجود  ندارد، اما تفسیر و توضیح وحی همچنان نیاز است؛ زیرا مسائل جدیدی پیش می آید، پرسش های تازه ای برای بشر نو به نو پیش می آید، که معصوم باید به آن جواب دهد. حکومت لازم است، پس حاکمی لازم دارد.

معنای امامت

معنای اول: رهبری سیاسی

امامت به قول شهید مطهری، به سه معنا است: معنای اول رهبری سیاسی است؛ هر جامعه ای رهبر لازم دارد، و بدون رهبر، آن جامعه متلاشی می شود؛ همه ی جوامع بشری این را قبول دارند که ما رهبر لازم داریم؛ سنّی و شیعه قبول دارند؛ و مسیحی و یهودی قبول دارد. در امامت به معنای رهبری سیاسی، شیعه و سنی اتفاق نظر دارند، اما اختلافی که وجود دارد این است که آیا پیامبر، برای پس از خود، رهبر یا رهبرانی را اسم برده است؟ و آیا تعیین کرده است؟ عقیده شیعه این است که در غدیر خم، پیامبر عزیز اسلام، دوازده نفر که اول آن ها امام علی علیه السلام و نفر دوازدهم که امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است را معرفی کرد؛ و در حضور بیش از صد هزار نفر آن را اعلام کرد. اهل سنت این را انکار می کنند، و می گویند: جامعه رهبر لازم دارد، اما پیامبر این کار را به خود مردم واگذار کرد، تا با مشورت، و با انتخابات، به شکلی که خود آن ها می پسندند حاکم را تعیین کنند. پس امامت به معنی رهبری سیاسی را شیعه و سنی، هر دو قبول دارند، و اختلاف آن ها بر سر این است که پیامبر رهبرانی را برای پس از خود معرفی کرده است یا خیر!

معنای دوم: رهبری دینی و مرجعیت علمی

این امامت به معنای اول بود؛ امامت به معنای دوم، مرجعیت دینی و مرجعیت علمی است؛ یعنی به عنوان مثال اگر بخواهیم بدانیم آیه ی قرآن در حالی که پنجاه سال از پیغمبر گذشته معنایش چیست؟ با حوادثی که رخ داده، و با پرسش هایی که پیش آمده…؛ شیعه معتقد هست امام به این معنا است. این معنا را هیچ سنّی مذهبی قبول ندارد؛ نه اینکه قبول داشته باشد و بگوید مصداق آن یک نفر دیگر است، خیر! هیچ کدام از فِرَق اهل سنت این مطلب را قبول ندارند؛ می گویند پس از پیامبر خلفا آمدند، علما آمدند، فقها آمدند، و این ها هم معصوم نبودند؛ و چه بسا خود خلیفه هم اشتباه می کرد! خود اهل سنت در کتاب های خود در صحیح بخاری، صحیح مسلم، و کتاب های دیگر، می گویند که ابوبکر بارها اشتباه کرد؛ خود او هم اعلام می کرد که «اشتباه کردم!». عمر هفتاد بار گفته است که «اگر علی نبود من هلاک می شدم»، یعنی نمی دانستم چه تصمیمی بگیرم و این را عیب نمی دانند. زیرا لزومی نمی بینند که بعد از پیامبر معصومی وجود داشته باشد که به دور از خطا، کتاب خدا را تبیین کند، توضیح دهد، و نظر اسلام و یک نظر ناب را بیان کند. ولی شیعه به چنین امامتی قائل است! امامت به معنی مرجعیت علمی و دینی، که بیان کند دیدگاه اسلام و نظریه ی اسلام چیست؟

یازده امام ظاهر بودند؛ اما نفر دوازدهم را خداوند از روی حکمت خود، در پس پرده غیبت برده است؛ و از آن به بعد امام دوازدهم علیه السلام نظارت دارد بر کار فقها، بر کار محدثان، و بر کار عالمان.

پس امامت به معنای اول یعنی رهبری سیاسی اجتماعی، اداره ی جامعه، و فرماندهی جنگ؛ امامت به معنای دوم به معنای مرجعیت دینی، و تفسیر آیات خدا است؛ ما الان کتاب هایی داریم – شاید نزدیک بیست جلد –  تفاسیری است که ائمه اطهار درباره ی آیات قرآن تبیین کردند، توضیح دادند و الان هم بعضی دانشگاه های علوم قرآن این کار را دارند به طور مشروح و مبسوط انجام می دهند. می گویند خیلی بیش از این اندازه که الان در معرض دید قرار گرفته است، ما حدیث داریم که در تفسیر آیات قرآن وارد شده است…

معنای سوم: رهبری معنوی

امامت یک معنای سومی هم دارد و آن به معنای «رهبری معنوی» است؛ که این را هم هیچ فرقه ای از اهل سنت قبول ندارد، و شیعه فقط آن را قبول دارد. اما این یعنی چه؟ به این معنا که امام روح بزرگی دارد که اِشراف دارد بر تمام روح ها. ما در زیارت امام رضا علیه السلام این را می گوییم: «گواهی می دهم که تو مرا می بینی، سلام مرا می شنوی، از راز دل من با خبری، و گره کار مرا آگاهی». اگر ما زیارت جامعه را بخوانیم، میبینیم که درس امام شناسی است! بهترین سند آن که از امام هادی علیه السلام به دست ما رسیده، «زیارت جامعه» است؛ در این زیارتنامه ما بیشتر با این بُعد از امامت، که رهبری معنوی است مواجه هستیم؛ یعنی یک روح بزرگ که اشراف دارد بر همه ی روح ها؛ یعنی اگر یک کسی در آمریکا توسل پیدا کرده به امام رضا علیه السلام، به سالار شهیدان حضرت حسین بن علی علیهم السلام، امام حسین او را می بیند، امام رضا او را می بیند، از مشکل او آگاه است و می تواند برای مشکل او با مدد الهی و با کمک از خدا قدمی بردارد! این را از کجا پیدا کرده است؟ این موقعیت را، این وسعت روح را، این زلالی روح را، و این پاکی روح را خدا به او داده است؛ و خداوند در بین بندگان خود آن ها را سوا کرده است، «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‌ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ»؛ خداوند در بین میلیون ها بنده ای که خواست بیافریند از همان آغاز خُبره های آنها را سوا کرده است، نخبه های آن ها را، ارزش دارهای آن ها را؛ و آن ها را بین خودش و بین خلائق واسطه قرار داده است؛ ما به این معنا هم امامت را قبول داریم.

نیاز ما به امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

امام زمان علیه السلام که حاضرند ولی ظاهر نیستند، مشکلات مسلمان ها را، مشکلات همه ی موجودات از بشر، جنّی ها، و سایر موجودات را  اشراف دارند و به فرمان الهی عمل می کنند. ما در زیارت جامعه می خوانیم که «باران به برکت شما می بارد، خورشید به برکت شما می تابد، گیاهان به برکت شما می رویند». امامت به این معنا است؛ یعنی «امامت معنوی». ما انسان ها آفریده شده ایم تا خدایی شوییم؛ خداوند ما را آفرید که «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ، نیافریدم جنّ و اِنس را مگر برای بندگی من».

حدیث قدسی این را می فرماید که:«عَبْدِی اَطِعْنِی حتی اجعلک مثلی، بنده ام! بندگی کن مرا! تا تو را همچون خودم قرار دهم»؛ خودم چگونه هستم؟ اراده می کنم که چیزی باشد، آنگاه موجود می شود! پس تو هم می توانی در سایه ی بندگی، به این مقام برسی؛ منتهی خدا یک واسطه ای بین خود و بندگانش قرار داده است که او «امام» است.

امام زمان علیه السلام که دوازدهمین از این سلسله ی ذهبیه است، رهبری سیاسی ، و رهبری و مرجعیت دینی و علمی، و رهبری معنوی جامعه بشر را به عهده دارد. امامت در شیعه به این سه معنا است. ما معتقدیم جامعه در اداره ی خود، در قضاوت کردن بین مردم، در موضوع جنگ و صلح، و در تعلیم و تربیت، به امامی نیازمند است که خود خدا او را تایید می کند. و جامعه نیازمند مرجعیت دینی و علمی است که کتاب خدا را آن گونه که هست، برای همه ی نسل ها و عصر ها بیان کند.

و جامعه ی بشر، نیازمند یک نوع عرفان است. دلیل اینکه جمعیت های زیادی به سمت عرفان های کاذب می روند این است که نیاز و عطش به آن در انسان وجود دارد، یعنی «نیاز به عرفان»؛ اما به بی راهه می رود. عرفان حقیقی  در تشیّع است؛ تشیّع این عرفان را با استمداد از امام معصوم به دست می آورد. امام معصوم به خاطر روح بزرگ و زلال و روشنی که دارد، با استمداد الهی، جامعه بشری را به سمت این کمال می برد.

ما در برنامه ی بعد می خواهیم سیره ی امام زمان علیه السلام را توصیف کنیم، تا شبیه امام خودمان شویم. امام یعنی پیشوا، پیرو باید شبیه پیشوا باشد!

آماده شوید برای شنیدن «سیمای مهدی، سیرت مهدی»

خدانگهدار شما…جلسه سوم