مسابقه در خوبی‌ها (شرح صفحه 67 قرآن)

شرح صفحه 67 قرآن کریم، سوره آل عمران آیات 140-133 از مجموعه دروس بر ساحل نور توسط حجت الاسلام سید جواد بهشتی را به صورت فیلم، صوت و متن پیاده شده تقدیم شما مخاطبان قرآنی می نمائیم.

 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

«مسابقه» یکی از ابزارهای رشد است. در قرآن کلمۀ «مسابقه»، «مسارعه» و «تنافس» آمده است. طبع انسان راحتی را دوست دارد. دوست دارد در یک جا بخوابد، برایش غذا بیاورند، استراحت کند و فیلم سینمایی ببیند. اما اگر بخواهد کار و کوششی بکند، باید هیجان و رقابتی باشد، جوایزی اعلام شود، تا انسان از این فرصت جوانی، سلامتی، نشاط و انرژی بهره‌برداری کند.

قرآن کریم این کار را کرده است. می‌فرماید:

صفحۀ 67 قرآن کریم

سورۀ مبارکه آل‌عمران

آیات 140-133

آیۀ 133 : «وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ»

«وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ» و سرعت بگیرید به سوی مغفرتی از جانب پروردگارتان. مسابقه بگذارید، جایزۀ این مسابقه چیست؟ «وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ» مسابقه بگذارید به سوی بهشتی که -«عَرْضُ» یعنی وسعت- وسعت آن بهشت، به اندازۀ آسمان‌ها و زمین است. در حدیثی بیان شده که کوچکترین خانۀ بهشتیان به اندازه‌ای است که او می‌تواند تمامی ‌اهل بهشت را در خانۀ خود مهمان کند. یک چنین جایزه‌ای آماده شده است. سبقت بگیرید. «أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ» بهشت آماده شده برای پرهیزکاران.

آقا..! پرهیزکاران چه کسانی هستند؟

توضیح می‌دهد:

آیۀ 134 : «الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ»

«الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ» آنان که انفاق می‌کنند در هنگامی‌که وسعت دارند، دارایی و امکان دارند، «وَالضَّرَّاءِ» زمانی که تنگدست و پریشان هستند، ولی همچنان به فکر دیگرانند، و این روحیۀ نوع دوستی در آن‌ها فوران می‌کند. «وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ» و به هنگام خشم، خشم خود را فرو می‌برند. اینان متّقی هستند. او دهان خود را باز نمی‌کند و هر آنچه از دهانش بیرون آمد را نمی‌گوید! بسیاری از جرم‌ها و جنایت‌ها مال همین خشم است. چون خشم را کنترل نمی‌کند، به قتل می‌انجامد، به جدایی و فتنه می‌انجامد! «وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ» و آنان که از مردم عفو و گذشت می‌کنند، «وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ» و خداوند نیکوکاران را دوست می‌دارد.

مناسب است در اینجا خاطره‌ای یک دقیقه‌ای از امام زین العابدین علیه السلام را بیان کنیم. کسی مشغول آب ریختن بر روی دستان امام زین العابدین علیه السلام بود که حضرت دستانش را بشوید. آن شخص بی‌توجهی کرد و ظرف آب به پیشانی امام برخورد کرد و خون جاری شد. حضرت خشمگین شد. او این آیه را خواند: «وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ»، امام فرمود: بسیار خوب، خشمم را فرو بردم. او ادامه‌اش را خواند: «وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ»، حضرت فرمود: بسیار خوب، بخشیدم. سپس ادامۀ آن را خواند: «وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ». این یعنی تحت تأثیر آیات قرار گرفتن! اینطور نباشد که فقط آیات را برای ثواب آن‌ها بخوانیم؛ باید آیه‌ها در رفتارمان ورود پیدا کند.

آیۀ 135 : «وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَىٰ مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ»

«وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً» متّقین کسانی هستند که وقتی کار زشتی انجام می‌‌دهند؛ آیا ممکن است متُقی هم کار زشت انجام بدهد؟ بله. انسان است و تحت تأثیر شهوت، طمع و غضب قرار می‌‌گیرد. اما فرقش با دیگران این است: «أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ» یا یک گناه کوچکی انجام می‌دهد، به خودش بد می‌کند، «ذَكَرُوا اللَّهَ» خیلی زود خدا را یاد می‌‌کند. «فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ» از گناهانشان توبه می‌‌کنند و طلب آمرزش می‌کنند. پروردگارا! اشتباه کردم، بد کردم، تو مرا ببخش…

«وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ» و کیست جز خدا که گناهان را بیامرزد؟! البته «وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَىٰ مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ» و متّقین کسانی هستند که آگاهانه گناه را تکرار نمی‌کنند. مکرر گناه کند و بعد توبه کند، دوباره گناه کند و بعد توبه کند. نه…، متّقین اینطور نیستند. آن‌ها با آگاهی، اصرار بر گناه نمی‌کنند…

آیۀ 136 : «أُولَٰئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ»

«أُولَٰئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ» پاداش کسانی که توصیف کردیم: انفاق می‌کنند در حالت خوشی و ناخوشی، خشم خودشان را فرو می‌برند، عفو و گذشت دارند، اهل نیکوکاری هستند، به گناه می‌رسند زود توبه می‌کنند؛ پاداش این افراد چیست؟ مغفرتی از جانب پروردگارشان و بهشت‌هایی که از زیر درختانش نهرها جاری است.

امروزه گاهی که آب قطع می‌شود، همه عصبانی می‌شوند و می‌گویند: آقا! آب قطع شده، اعصابم خورد است. در بهشت آب قطع نمی‌شود. «وَجَنَّاتٌ تَجْرِي» و همیشه آب جاری است. «مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ» از زیر درختانش، نهرها جاری است. «خَالِدِينَ فِيهَا» همیشه و مستمراً وجود دارد، «وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ» و پاداش عمل کنندگان چه خوب است!

آیۀ 137 : «قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ»

«قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ» مسلمان‌ها! قبل از شما سنت‌ها، آداب و رسومی ‌بوده است. «فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ» سفر کنید، گردش کنید در زمین، «فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ» دقت، مطالعه و بررسی کنید که سرنوشت «الْمُكَذِّبِينَ» کسانی که می‌گفتند خدا، اسلام، قرآن و امام حسین دروغ است، به کجا رسیده است!

این آیه به ما می‌گوید که گردشگری باید «هدفمند» باشد. هزینۀ زیادی می‌شود که ملت بیایند و کاخ شاه را ببینند، پس باید در آنجا نظاماتی برقرار باشد، جزوه‌هایی که در آن به معرفی شاه، سرنوشت، و آخر و عاقبت او پرداخته است، پخش شود. اینطور نباشد که مردم بیایند و بگو و بخند کنند، یک پولی هم بدهند و بروند. نه…، گردشگری باید هدفمند باشد.

آیۀ 138 : «هَٰذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ»

««هَٰذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ» این آیه ها بیانی است، روشنگری است برای مردم. «وَهُدًى» راهنمایی است برای مردم، «وَمَوْعِظَةٌ» و پند و اندرز است «لِلْمُتَّقِينَ» برای پرهیزکاران. چون قرآن برای همه هدایت است، اما کسانی که بهره برداری می‌کنند، متّقین هستند.

از این آیه به بعد، دو مرتبه ادامۀ گزارش جنگ اُحد بیان می‌شود. جنگ اُحد به شامگاه رسیده است، پیامبر غصه دار است، اشک می‌ریزد، پیکر شهدا را به خاک می‌سپارند، ولی مأموریت دارد که روحیۀ مسلمان ها و لشکر اسلام را حفظ کند.

ما هشت سال در کشورمان جنگ داشتیم. طبیعتاً در بعضی از جنگ‌ها هم به دلایلی شکست می‌خوردیم. «فرماندۀ لایق» فرمانده‌ای بود که اگر در گردانی ۳۰۰ نفر می‌رفتند و 60 نفر می‌ماندند، به این 60 نفر روحیه بدهد -خود من در عملیات بیت‌المقدس حضور داشتم. در آن گردانی که بودیم، کمتر از ۶۰ نفر باقی مانده بود، فرمانده هم به شهادت رسید. اما فرماندۀ نفر دوم آمد و روحیه می‌داد-.

در این آیه، پیامبر از جانب خداوند روحیه می‌دهد.

آیۀ 139 : «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ»

«وَلَا تَهِنُوا» سست نشوید لشکریان اسلام!، «وَلَا تَحْزَنُوا» اندوهگین نباشید. «وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ» اگر ایمان داشته باشید شما برتر هستید. شما سرور هستید. یعنی از این به بعد هم اگر سروری و پیروزی می‌خواهید، بدانید که در سایۀ ایمان است. ایمان‌هایتان را تقویت کنید.

ضمناً؛

آیۀ 140 : «إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ ۚ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ»

«إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ» اگر آسیبی، زخمی، جراحتی به شما رسید در جنگ اُحد، «فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ» مثل همین ضربه را -لشکر مشرکین- در بدر خوردند. شما همه را در نظر بگیرید. فقط به شکست نگاه نکنید، پیروزی قبلی خودتان را هم محاسبه کنید…

«وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ» این پیروزی‌ها و شکست‌ها، این موقعیت‌ها، بین مردم دست به دست می‌شود. چرا؟ «وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا» تا مؤمنان شناخته شوند. چه کسانی مرد ایمان هستند؟ چه کسانی راست می‌گویند؟ «وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ» و قربانیانی -شهدا- تقدیم اسلام شوند. «وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ» و خداوند ستمکاران را دوست نمی‌دارد. (شرح صفحه 67 قرآن)

از خداوند می‌خواهیم که فهم و حالتی ‌به ما بدهد که انس با قرآن و دریافت پیام‌های آسمانی را برای ما لذت بخش کند تا در زندگی به کار ببریم. ان شاءالله…

خدانگهدار شما…

جلسه بعد