انفاق

جلسه بیست و پنجم تفسیر موضوعی قرآن کریم (آیات ۲۶۱ تا ۲۶۴ سوره مبارکه بقره) انفاق

 🕌 شهرری، حرم حضرت عبدالعظیم (ع)- استاد سید جواد بهشتی

---

دانلود فایل صوتی (انفاق)

---

بسم الله الرحمن الرحیم

مبحث این هفته درباره انفاق است که با عید سعید فطر مقارن شده است. از آیات ۲۶۱ الی ۲۶۴ سوره مبارکه بقره خدمتتان نکاتی بیان می شود.

آیه ۲۶۱ با یک مثل شروع میشود.حضرت علی (ع)  فرمودند: « خداوند آیات کتابش را به هفت شکل نازل فرموده  ؛ اول : امرها ، دوم  : نهی ها ، سوم : تشویق ها، چهارم : هشدارها ، پنجم : موعظه ها ، ششم : مثل ها  ، هفتم : گفتگوها.

تقریبا در صد جای قرآن خداوند برای اینکه بخواهد مطلبی را به ما یاد دهد از مثل ها استفاده کرده است.

مثل مطلب شیرین کوتاه است که هم به دل می نشیند ، هم انسان زود یاد می گیرد.

حاج آقای قرائتی چون از مثل زیاد استفاده می کنند سخنانشان دلنشین وملموس است.

مثل های قرآنی چون شیرین وکوتاه هستند ، می توان خیلی آسان به بچه ها آموزش داد.

آیه اول …مَثَلُ الَّذینَ یُنفِقونَ اَموالَهُم فی سَبیلِ اللهِ…کسانی که مال وداراییشان را در راه خدا می دهند…کَمَثَلِ حَبَّةٍ…مثال دانه است…اَنبَتَت سَبعَ سَنابِلَ…که از این یک دانه هفت خوشه می روید…فی کُلِّ سُنبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ…از هر خوشه صد دانه…

وَاللهُ یُضاعِفُ لِمَن یَشاءُ…خدا برای هر کس بخواهد بیشتر می کند…وَاللهُ واسِعٌ عَلیمٌ…وخداوند وسعت دهنده بسیار دانا است.

انسانها وقتی می خواهند معامله کنند به سودش نگاه می کنند وهر کار سود بیشتری داشته باشد همان کار را انجام می دهند.

خداوند کمترین سودی که می دهد دویست درصد است.

حیف نیست ما مالمان را با خدا معامله نکنیم، یکدانه بدهیم و هفتصد یا بیشتر پس بگیریم.

یکی از اسمهای قیامت یَومُ الحَسرَةِ یعنی روز پشیمانی است ، انسانها حسرت می خورند چرا بیشتر با خدا معامله نکردند.

پس اولین آیه درباره پاداش غیر قابل وصف انفاق است.

درسهایی که از این آیه یاد می گیریم :

درس اول : انفاق زمانی ارزش دارد که برای خدا باشد…فی سَبیلِ اللهِ…برای خودنمایی وتعریف دیگران نه…فقط برای خدا

درس دوم:  در آموزش از مثل استفاده کنید.

درس سوم : تشویق قوی ترین عامل حرکت است. با تشویق می شود در مردم انگیزه ایجاد کرد.

اگر دادن مال آنقدر پاداش داشته باشد دادن جان چقدر پاداش دارد. یادی از شهدا بکنیم .پیامبر (ص) فرمودند: « بالاتر از هر خوبی خوبی هست تا برسیم به شهادت در راه خدا، که بالاتر از آن چیزی نیست . »

آیه ۲۶۲…الَّذینَ یُنفِقونَ اَموالَهُم فی سَبیلِ اللهِ …کسانی که مال خود را در راه خدا می دهند…ثُمَّ لایُتبِعونَ ما اَنفَقوا مَنًّا …بعد از کمک کردن منت نمی گذارند…وَلا اَذًی

اذیت نمی کنند…لَهُم اَجرُهُم عِندَ رَبِّهِم…اجر چنین کسانی نزد پروردگارشان محفوظ است…وَلا خَوفٌ عَلَیهِم وَلا هُم یَحزَنونَ…هیچ ترسی ندارند وغصه هم نمی خورند.

قرآن برای رسیدن به آرامش راههایی را به ما پیشنهاد می کند یکی از آن راهها این است که پولهایتان را در راه خدا بدهید.

پس از آیه می فهمیم دو چیز است که انفاقهای ما را خراب میکند: یکی منت ودیگری اذیت

در آیه بعدی داریم…قَولٌ مَعروفٌ وَ مَغفِرَةٌ خَیرٌ مِن صَدَقَةٍ یَتبَعُها اَذًی…در آیه می گوید اگر با زبان خوش سخن بگویی ولی کمک نکنی بهتر است.

کمک می خواهی بکنی توهین و تحقیر واذیت نکن .

امامان ما کمک هایشان را از بالای در و زیر در می دادند تا سؤال کننده شرمنده نشود.

کسی به امام حسن مجتبی (ع) نامه نوشته بود.حضرت فرمودند : «هرچه در نامه ات نوشتی انجام می شود» مردم گفتند: « ای پسر پیغمبر نمی دانی چه رقمی نوشته »، حضرت فرمودند : « اگر نامه را بخوانم خجالت می کشد. »

قول معروف یعنی خوب حرف زدن.

پیامبر(ص) وقتی نمی خواستند به کسی کمک کنند میفرمودند: « خدا خیر دهد. »

اگر شما هم نمی خواهی کمک کنی طعنه نزن ومسخره نکن.

پس با زبان خوش برخورد کنی بهتر از صدقه ای هست که با آن اذیت باشد.

آیا خداوند به صدقات و کمک های ما احتیاج دارد ؟ نه ؛ وَاللهُ غَنِیٌّ …خدا بی نیاز است .

خدا می خواهد شما بزرگ بشوید ودر اخلاق پیشرفت کنید.

پیامبر اکرم (ص) فرمودند : « اگرفقیری نزد شما آمد  ، یکی از این دو کار را بکنید ؛ یا یک کمک خوب وروان یا با خوش رویی رد کنید. »

این آیه  این درس را می دهد که آبرو وشخصیت فقیر با ارزش تر از حفظ شکم اوست.پس به شخصیت انسانها تعرض نکنید.

این آیه به ما می گوید که فقیر را با محبت ودلسوزی به کار مفیدی که زندگی او را تامین کند راهنمایی کنید.

سائلی پیش پیامبر(ص) آمد . پیامبر فرمودند: « من پولی ندارم  ، ولی می توانم تورا راهنمایی کنم، برو در خانه دخترم فاطمه سلام الله علیها . »

قَولٌ مَعروفٌ…یعنی اگر کمک مالی نمیتوانی انجام دهی ، راهنمایی کن.

آیه ۲۶۴…یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنوا لا تُبطِلوا صَدَقاتِکُم بِالمَنِّ وَالاَذَی

حدیث داریم  ، روز قیامت وقتی پرونده اعمال را نگاه می کنند به صفحاتی می رسند که می داند کار خوب کرده ، ولی موجود نیست . به فرشته خطاب می کند: « من فلان کار را کرده ام ، کجاست؟ » او می گوید : « بعد از آن کاری کردی وعملت را خراب کردی. »

ای کسانی که ایمان آوردید، کمک های صادقانه خودتان را خراب نکنید .

چطور خراب می شود؟ به سه شکل؛ یک  : با منت ، دوم : بااذیت وسوم با ریا ؛ یعنی کمک می کند تا دیگران از او تعریف کنند.

مثال دوم : کسی که برای خودنمایی کمک می کند…کَالَّذی یُنفِقُ مالَهُ رِئاءَ النّاسِ وَلا یُؤمِنُ بِاللهِ وَالیَومِ الآخِرِ…

ریاکار به خدا و روز جزا ایمان ندارد.

فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ صَفوانٍ عَلَیهِ تُرابٌ …مثل چنین کسی مثل یک سنگ صاف است که روی آن خاک است…فَاَصابَها وابِلٌ فَتَرَکَهُ صَلدًا…رگباری ببارد و او را همان سنگ صاف کند…لا یَقدِرونَ عَلَی شَیءٍ مِمّا کَسَبوا

ریاکارها دستشان به جایی نمی رسد…وَاللهُ لا یَهدِی القَومَ الکافِرینَ…وخداوند کافران را هدایت نمی کند.

یک مثل دیگر…وَمَثَلُ الَّذینَ یُنفِقونَ اَموالَهُمُ ابتِغاءَ مَرضاتِ اللهِ …مثل کسانی که برای جلب رضایت خدا کمک می کنند….وَ تَثبیتًا مِن اَنفُسِهِم…علاوه بر آن می خواهند یک اخلاق انسانی را در خودشان محکم کنند. کَمَثَلِ جَنَّةٍ…مثل باغی است که…بِرَبوَةٍ اَصابَها وابِلٌ…این باغ روی بلندی است ووقتی رگبار ببارد…فَآتَت اُکُلَها ضِعفَینِ …محصول دو برابر می دهد…

فَاِن لَم یُصِبها وابِلٌ فَطَلٌّ…اگر از آن بارانهای تند هم نبارد باز هم محصول می دهد…وَاللهُ بِما تَعمَلونَ بَصیرٌ..وخداوند به آنچه شما انجام می دهید بینا است.

پس سه مثل بیان کردیم.

با خدا باش و پادشاهی کن …بی خدا باش وهرچه خواهی کن.

آیه بعد سوالی هست…اَیَوَدُّ اَحَدُکُم اَن تَکونَ لَهُ جَنَّةٌ

آیا کسی از شما دوست دارد که یک باغی داشته باشد؟….مِن نَخیلٍ وَاَعنابِ …از خرما وانگور…تَجری مِن تَحتِهَا الاَنهارُ …که از زیر درختان آن باغ جوی آب جاری باشد…لَهُ فیها مِن کُلِّ الثَّمَراتِ…همه انواع میوه ها در آن باغ باشد…وَاَصابَهُ الکِبَرُ…سنتان هم به پیری رسیده باشد…وَ لَهُ ذُرِّیَّةٌ ضُعَفاءُ …برای اوست فرزندانی ناتوان…فَاَصابَها اِعصارٌ…و گردبادی بیاید …فیهِ نارٌ فَاحتَرَقَت…و باغ را آتش بزند…کَذَالِکَ یُبَیِّنُ اللهُ لَکُمُ الآیاتِ لَعَلَّکُم تَتَفَکَّرونَ…این گونه خداوند آیاتش را برای شما بیان می کند ، شاید بنشینید وفکر کنید.

این آیه می گوید  که  دارایی ها واموالی که به فقرا می دهید ، اگر می خواهید روز نداری وبی کسی به دردتان بخورد، باید نیتتان پاک باشد.اگر برای ریا باشد و یا منت بگذارید ویا اذیت کنید، آتش می گیرد واز بین می رود.

ان شاءالله خداوند روز عید فطر،  ما را از بخشیده شدگان قرار دهد.ان شاءالله مشمول دریافت جوائز عید فطر باشیم .                                والسلام علیکم ورحمة الله و برکاته