حکومت و قضاوت از آن پیامبران نه طاغوت‌ها (شرح صفحه 88 قرآن کریم)

شرح صفحه 88  قرآن کریم، سوره نساء آیات 65-60 از مجموعه دروس بر ساحل نور توسط حجت الاسلام سید جواد بهشتی را به صورت فیلم، صوت و متن پیاده شده تقدیم شما مخاطبان قرآنی می نمائیم.

دانلود فایل صوتی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

بین یک یهودی و یک منافقِ مسلمان، اختلافی پیش آمده بود. تصمیم گرفتند که داوری انتخاب کنند. مرد یهودی گفت: ما پیامبرِ شما را به صداقت و داوری قبول داریم. اما منافقِ مسلمان، یکی از بزرگان یهودی به نام «کعب بن اشرف» را به عنوان داور انتخاب کرد؛ چون احساس می‌کرد که می‌تواند او را با رشوه بخرد. ببینید که کار انسان به کجا کشیده می‌شود…

یهودی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم را قبول می‌کند ولی مسلمان به آغوش یهودی‌ها می‌رود…

اینگونه بود که این آیه نازل شد:

صفحۀ 88 قرآن کریم

سورۀ مبارکه نساء

آیات 65-60

آیۀ 60 : «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا»

«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ» آیا ندیدی کسانی را که می‌پندارند ایمان آورده‌اند به آنچه بر تو نازل شده (قرآن) و آنچه بر پیامبران قبلی نازل شده (انجیل و تورات)، اما در عمل «يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ» می‌خواهند اختلافات خودشان را ببرند به نزد طاغوت، تا او داوری کند، «وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ» در حالی که مأموریت یافته‌اند کفر بورزند به طاغوت‌ها و به انسان‌های سرکش! داور باید عادل باشد. «وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا»، این آیه‌ای است که طاغوت و شیطان بر هم منطبق شده است. امام خمینی می‌فرمود: آمریکا شیطان بزرگ است. مسلمان‌ها مأموریت دارند که از طاغوت اجتناب کنند. بعد در پایان به جای کلمۀ «طاغوت» کلمۀ «شیطان» را قرار داده است. «شیطان می‌خواهد گمراه کند آن‌ها را در یک مسیر گمراهیِ عمیق».

آیۀ 61 : «وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا»

«وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ» هنگامی‌ که به آن‌ها گفته می‌شود: بیایید به سوی چیزی که خدا نازل فرموده، «وَإِلَى الرَّسُولِ» بیایید به پیام‌های پیامبر توجه کنید، «رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا» منافقین را می‌بینی که مُصرانه می‌خواهند راه دعوت پیامبر را ببندند. منافقین در بین مسلمان‌ها هستند و در کوچه، خیابان و در مسجد با هم رفت و آمد می‌کنند، شناسنامۀ مسلمانی دارند، اما برای تخریب اسلام و تضعیف پیامبر صلی الله علیه و آیه و سلم فعالیت می‌کنند. منافقین نه فقط در زمان‌های قدیم، بلکه در همۀ روزگاران وجود دارند. پس لازم است که مسلمان‌ها هوشیاری خود را حفظ کنند.

آیۀ 62 : «فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا»

«فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ» این منافقینی که اینگونه توصیف کردیم، حالشان چگونه است وقتی حادثه‌ای تلخ به خاطر عملکرد بد خودشان، برایشان پیش می‌آید، «ثُمَّ جَاءُوكَ» می‌آیند پیش شما توِ پیامبر، این‌هایی که در کار پیامبر کارشکنی می‌کردند تا مشکلی برایشان پیش آمد نزد تو پیامبر می‌آیند، «يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ» به خدا سوگند می‌خورند، «إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا» ما جز حُسن نیت قصدی نداشتیم. درست است به دنبال داوری یک یهودی رفتیم، ولی می‌خواستیم شما به زحمت نیافتید. ما حُسن‌نیت داشتیم. ما به دنبال توفیق و تسهیل در کارها بودیم. آن‌ها به جای اینکه عذرخواهی کنند، خطاهایشان را توجیه می‌کردند…

آیۀ 63 : «أُولَٰئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا»

«أُولَٰئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ» اینها کسانی هستند که خداوند از دل‌های آن‌ها آگاه است. خداوند نیت و قصد آن‌ها را می‌داند. «فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ» ای پیامبر! از مجازات آن‌ها صرف نظر کن، «وَعِظْهُمْ» و آن‌ها را اندرز بده. پیامدهای کارهایشان را برای ایشان توضیح بده و نصیحتشان کن. «وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا» با سخن رسا برایشان توضیح بده که کارشان درست نیست. خداوند در قرآن دربارۀ سخن گفتن به ما رهنمودهای زیادی داده است: «قُولُوا قَوْلًا سَدِیداً» سخن مستند بگویید، با دلیل حرف بزنید، با محبت، با احترام و نرم سخن بگویید تا در دل انسان‌ها نفوذ کنید. خداوند حتی دربارۀ منافقین به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می‌فرماید «بلِیغ» سخن بگو. تا منافقین بفهمند قصه از چه قرار است و راهشان اشتباه است.

آیۀ 64 : «وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا»

«وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ» و ما نفرستادیم پیامبری را مگر این که به فرمان خدا باید مورد اطاعت قرار بگیرد. اطاعت از پیامبر، اطاعت از خداست. خداوند که آغاز و انجام ما، آفرینش و رزق و روزی ما به دست اوست، فرموده که از پیامبر اطاعت کنید. فرمانبری ما از پیامبر به خاطر دستور خداست. «وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ»، إن‌شاءالله هم این بیماری کرونا ریشه‌کن شود و هم موانع راه برطرف شود تا رفت و آمد عاشقان بیت‌الله الحرام به مکه و مدینه تسهیل شود و به زودی زود قسمت همۀ علاقه‌مندان شود. وقتی در پیشگاه پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم می‌ایستیم و زیارتنامه می‌خوانیم، به آیۀ زیر می‌رسیم.

با هم بخوانیم:

«وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ» وقتی این آدم‌ها به خودشان ظلم –با نافرمانی از پیامبر– کردند، نه تنها به پیامبر آسیبی نرسید بلکه به خودشان ظلم کردند، «جَاءُوكَ»، ای پیامبر! یک چنین آدم‌هایی اگر پیش تو بیایند، «فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ» از خداوند طلب مغفرت کنند، «وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ» و پیامبر هم برای آن‌ها استغفار کند، «لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا» حتماً می‌یابند پروردگار را توبه پذیر مهربان…

از این آیه معلوم می‌شود که «توسل» یک حقیقتی قرآنی است. «توسل» به معنای این است که پیامبر برای گنهکاران وساطت و استغفار کند. مانند قصۀ حضرت یعقوب علیه السلام و فرزندانش؛ هنگامی که فرزندان حضرت یعقوب به پدرشان گفتند: پدر جان! تو برای ما در پیشگاه خدا استغفار کن. پدر هم به ایشان قول داد. این که ما می‌گوییم «یا حسین بن علی» و «یا امام رضا» شما برای ما در پیشگاه خداوند مغفرت بخواهید، یک حقیقت قرآنی است.

آیۀ 65 : «فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا»

«فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ» قسم به پروردگارت، ایمان ندارند «حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ» حتی اینکه وقتی‌ تو داوری می‌کنی در اختلافات بین آن‌ها، بپذیرند آن داوری را، «ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ» علاوه بر این که می‌پذیرند، در دلشان هم ذره‌ای دلخوری و رنجیدگی از قضاوت تو وجود نداشته باشد. این‌ها مؤمن «وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا» و کاملاً تسلیم داوری‌های تو باشند.

مفسران از این آیات برداشت کرده‌اند معصومیت پیامبر را. معلوم می‌شود داوری‌های پیامبر، احکام پیامبر، صد در صد درست است که خداوند به مسلمان‌ها می‌فرماید: اطاعت دربست داشته باشید.

از خداوند می‌خواهیم که فهم و شیرینی آیات خود را و همچنین عمل به رهنمودهای قرآن را به همۀ ما مرحمت بفرمایید.

انشالله…

خدانگهدار شما…