انفاق

جلسه بیست و پنجم تفسیر موضوعی قرآن کریم (آیات ۲۶۱ تا ۲۶۴ سوره مبارکه بقره) انفاق

 🕌 شهرری، حرم حضرت عبدالعظیم (ع)- استاد سید جواد بهشتی

دانلود فایل صوتی (انفاق)

بسم الله الرحمن الرحیم

مبحث این هفته درباره انفاق است که با عید سعید فطر مقارن شده است. از آیات ۲۶۱ الی ۲۶۴ سوره مبارکه بقره خدمتتان نکاتی بیان می شود.

آیه ۲۶۱ با یک مثل شروع میشود.حضرت علی (ع)  فرمودند: « خداوند آیات کتابش را به هفت شکل نازل فرموده  ؛ اول : امرها ، دوم  : نهی ها ، سوم : تشویق ها، چهارم : هشدارها ، پنجم : موعظه ها ، ششم : مثل ها  ، هفتم : گفتگوها.

تقریبا در صد جای قرآن خداوند برای اینکه بخواهد مطلبی را به ما یاد دهد از مثل ها استفاده کرده است.

مثل مطلب شیرین کوتاه است که هم به دل می نشیند ، هم انسان زود یاد می گیرد.

حاج آقای قرائتی چون از مثل زیاد استفاده می کنند سخنانشان دلنشین وملموس است.

مثل های قرآنی چون شیرین وکوتاه هستند ، می توان خیلی آسان به بچه ها آموزش داد.

آیه اول …مَثَلُ الَّذینَ یُنفِقونَ اَموالَهُم فی سَبیلِ اللهِ…کسانی که مال وداراییشان را در راه خدا می دهند…کَمَثَلِ حَبَّةٍ…مثال دانه است…اَنبَتَت سَبعَ سَنابِلَ…که از این یک دانه هفت خوشه می روید…فی کُلِّ سُنبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ…از هر خوشه صد دانه…

وَاللهُ یُضاعِفُ لِمَن یَشاءُ…خدا برای هر کس بخواهد بیشتر می کند…وَاللهُ واسِعٌ عَلیمٌ…وخداوند وسعت دهنده بسیار دانا است.

انسانها وقتی می خواهند معامله کنند به سودش نگاه می کنند وهر کار سود بیشتری داشته باشد همان کار را انجام می دهند.

خداوند کمترین سودی که می دهد دویست درصد است.

حیف نیست ما مالمان را با خدا معامله نکنیم، یکدانه بدهیم و هفتصد یا بیشتر پس بگیریم.

یکی از اسمهای قیامت یَومُ الحَسرَةِ یعنی روز پشیمانی است ، انسانها حسرت می خورند چرا بیشتر با خدا معامله نکردند.

پس اولین آیه درباره پاداش غیر قابل وصف انفاق است.

درسهایی که از این آیه یاد می گیریم :

درس اول : انفاق زمانی ارزش دارد که برای خدا باشد…فی سَبیلِ اللهِ…برای خودنمایی وتعریف دیگران نه…فقط برای خدا

درس دوم:  در آموزش از مثل استفاده کنید.

درس سوم : تشویق قوی ترین عامل حرکت است. با تشویق می شود در مردم انگیزه ایجاد کرد.

اگر دادن مال آنقدر پاداش داشته باشد دادن جان چقدر پاداش دارد. یادی از شهدا بکنیم .پیامبر (ص) فرمودند: « بالاتر از هر خوبی خوبی هست تا برسیم به شهادت در راه خدا، که بالاتر از آن چیزی نیست . »

آیه ۲۶۲…الَّذینَ یُنفِقونَ اَموالَهُم فی سَبیلِ اللهِ …کسانی که مال خود را در راه خدا می دهند…ثُمَّ لایُتبِعونَ ما اَنفَقوا مَنًّا …بعد از کمک کردن منت نمی گذارند…وَلا اَذًی

اذیت نمی کنند…لَهُم اَجرُهُم عِندَ رَبِّهِم…اجر چنین کسانی نزد پروردگارشان محفوظ است…وَلا خَوفٌ عَلَیهِم وَلا هُم یَحزَنونَ…هیچ ترسی ندارند وغصه هم نمی خورند.

قرآن برای رسیدن به آرامش راههایی را به ما پیشنهاد می کند یکی از آن راهها این است که پولهایتان را در راه خدا بدهید.

پس از آیه می فهمیم دو چیز است که انفاقهای ما را خراب میکند: یکی منت ودیگری اذیت

در آیه بعدی داریم…قَولٌ مَعروفٌ وَ مَغفِرَةٌ خَیرٌ مِن صَدَقَةٍ یَتبَعُها اَذًی…در آیه می گوید اگر با زبان خوش سخن بگویی ولی کمک نکنی بهتر است.

کمک می خواهی بکنی توهین و تحقیر واذیت نکن .

امامان ما کمک هایشان را از بالای در و زیر در می دادند تا سؤال کننده شرمنده نشود.

کسی به امام حسن مجتبی (ع) نامه نوشته بود.حضرت فرمودند : «هرچه در نامه ات نوشتی انجام می شود» مردم گفتند: « ای پسر پیغمبر نمی دانی چه رقمی نوشته »، حضرت فرمودند : « اگر نامه را بخوانم خجالت می کشد. »

قول معروف یعنی خوب حرف زدن.

پیامبر(ص) وقتی نمی خواستند به کسی کمک کنند میفرمودند: « خدا خیر دهد. »

اگر شما هم نمی خواهی کمک کنی طعنه نزن ومسخره نکن.

پس با زبان خوش برخورد کنی بهتر از صدقه ای هست که با آن اذیت باشد.

آیا خداوند به صدقات و کمک های ما احتیاج دارد ؟ نه ؛ وَاللهُ غَنِیٌّ …خدا بی نیاز است .

خدا می خواهد شما بزرگ بشوید ودر اخلاق پیشرفت کنید.

پیامبر اکرم (ص) فرمودند : « اگرفقیری نزد شما آمد  ، یکی از این دو کار را بکنید ؛ یا یک کمک خوب وروان یا با خوش رویی رد کنید. »

این آیه  این درس را می دهد که آبرو وشخصیت فقیر با ارزش تر از حفظ شکم اوست.پس به شخصیت انسانها تعرض نکنید.

این آیه به ما می گوید که فقیر را با محبت ودلسوزی به کار مفیدی که زندگی او را تامین کند راهنمایی کنید.

سائلی پیش پیامبر(ص) آمد . پیامبر فرمودند: « من پولی ندارم  ، ولی می توانم تورا راهنمایی کنم، برو در خانه دخترم فاطمه سلام الله علیها . »

قَولٌ مَعروفٌ…یعنی اگر کمک مالی نمیتوانی انجام دهی ، راهنمایی کن.

آیه ۲۶۴…یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنوا لا تُبطِلوا صَدَقاتِکُم بِالمَنِّ وَالاَذَی

حدیث داریم  ، روز قیامت وقتی پرونده اعمال را نگاه می کنند به صفحاتی می رسند که می داند کار خوب کرده ، ولی موجود نیست . به فرشته خطاب می کند: « من فلان کار را کرده ام ، کجاست؟ » او می گوید : « بعد از آن کاری کردی وعملت را خراب کردی. »

ای کسانی که ایمان آوردید، کمک های صادقانه خودتان را خراب نکنید .

چطور خراب می شود؟ به سه شکل؛ یک  : با منت ، دوم : بااذیت وسوم با ریا ؛ یعنی کمک می کند تا دیگران از او تعریف کنند.

مثال دوم : کسی که برای خودنمایی کمک می کند…کَالَّذی یُنفِقُ مالَهُ رِئاءَ النّاسِ وَلا یُؤمِنُ بِاللهِ وَالیَومِ الآخِرِ…

ریاکار به خدا و روز جزا ایمان ندارد.

فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ صَفوانٍ عَلَیهِ تُرابٌ …مثل چنین کسی مثل یک سنگ صاف است که روی آن خاک است…فَاَصابَها وابِلٌ فَتَرَکَهُ صَلدًا…رگباری ببارد و او را همان سنگ صاف کند…لا یَقدِرونَ عَلَی شَیءٍ مِمّا کَسَبوا

ریاکارها دستشان به جایی نمی رسد…وَاللهُ لا یَهدِی القَومَ الکافِرینَ…وخداوند کافران را هدایت نمی کند.

یک مثل دیگر…وَمَثَلُ الَّذینَ یُنفِقونَ اَموالَهُمُ ابتِغاءَ مَرضاتِ اللهِ …مثل کسانی که برای جلب رضایت خدا کمک می کنند….وَ تَثبیتًا مِن اَنفُسِهِم…علاوه بر آن می خواهند یک اخلاق انسانی را در خودشان محکم کنند. کَمَثَلِ جَنَّةٍ…مثل باغی است که…بِرَبوَةٍ اَصابَها وابِلٌ…این باغ روی بلندی است ووقتی رگبار ببارد…فَآتَت اُکُلَها ضِعفَینِ …محصول دو برابر می دهد…

فَاِن لَم یُصِبها وابِلٌ فَطَلٌّ…اگر از آن بارانهای تند هم نبارد باز هم محصول می دهد…وَاللهُ بِما تَعمَلونَ بَصیرٌ..وخداوند به آنچه شما انجام می دهید بینا است.

پس سه مثل بیان کردیم.

با خدا باش و پادشاهی کن …بی خدا باش وهرچه خواهی کن.

آیه بعد سوالی هست…اَیَوَدُّ اَحَدُکُم اَن تَکونَ لَهُ جَنَّةٌ

آیا کسی از شما دوست دارد که یک باغی داشته باشد؟….مِن نَخیلٍ وَاَعنابِ …از خرما وانگور…تَجری مِن تَحتِهَا الاَنهارُ …که از زیر درختان آن باغ جوی آب جاری باشد…لَهُ فیها مِن کُلِّ الثَّمَراتِ…همه انواع میوه ها در آن باغ باشد…وَاَصابَهُ الکِبَرُ…سنتان هم به پیری رسیده باشد…وَ لَهُ ذُرِّیَّةٌ ضُعَفاءُ …برای اوست فرزندانی ناتوان…فَاَصابَها اِعصارٌ…و گردبادی بیاید …فیهِ نارٌ فَاحتَرَقَت…و باغ را آتش بزند…کَذَالِکَ یُبَیِّنُ اللهُ لَکُمُ الآیاتِ لَعَلَّکُم تَتَفَکَّرونَ…این گونه خداوند آیاتش را برای شما بیان می کند ، شاید بنشینید وفکر کنید.

این آیه می گوید  که  دارایی ها واموالی که به فقرا می دهید ، اگر می خواهید روز نداری وبی کسی به دردتان بخورد، باید نیتتان پاک باشد.اگر برای ریا باشد و یا منت بگذارید ویا اذیت کنید، آتش می گیرد واز بین می رود.

ان شاءالله خداوند روز عید فطر،  ما را از بخشیده شدگان قرار دهد.ان شاءالله مشمول دریافت جوائز عید فطر باشیم .                                والسلام علیکم ورحمة الله و برکاته

ویژگی بندگان خدا

جلسه بیست و سوم تفسیر موضوعی قرآن کریم (سوره فرقان آیات 71-68) ویژگی بندگان خدا

 🕌 شهرری، حرم حضرت عبدالعظیم (ع)- استاد سید جواد بهشتی

دانلود فایل صوتی (ویژگی بندگان خدا)

سلام علیکم و رحمه الله

بسم الله الرحمن الرحیم

«الهی وَ أَنْطِقْنِی بِالْهُدَی، وَ أَلْهِمْنِی التَّقْوَی»

ماه مبارک رمضان، شب جمعه، شب رحمت و مغفرت، شب زیارتی سالار شهیدان، محبوب دل آدمیان، در جوار مرقد فرزندان پیامبر، حضرت عبدالعظیم حسنی، فرزند امام حسن ^{علیه­السلام} و حضرت حمزه فرزند موسی ابن جعفر ^{علیه­السلام} و حضرت طاهر فرزند امام زین العابدین ^{علیه­السلام} هستیم، از خداوند می­خواهیم طاعات و عبادات و خدمات و تلاوت قرآن، روزه­داری، صدقات، از همه شما و همه بندگانش قبول بفرماید، از شما تقاضا می­کنم به روان تابناک پیامبر عظیم الشان اسلام و بانو مکرمه اسلام، حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها که در آستانه رحلتش هستیم و اهل بیت پیامبر ^{صلی­الله­علیه­وآله} صلواتی تقدیم بفرمایید. برای شفای بیماران و اجر و عظمت مسلمانان و نابودی منافقان هم صلواتی تقدیم بفرمایید. برای سلامتی میلیون­ها مسافری که در جاده ­ها در کشورمان در حال رفت و آمد هستند مخصوصا مسافرانی که به حرم حضرت امام رضا ^{علیه­السلام} یا حرم حضرت معصومه ^{علیها­السلام} یا شاهچراغ علیه السلام و امامزادگان رفت و آمد می­کنند، ان­شاءالله به سلامت به خانه­هایشان برسند، صلواتی هدیه بفرمایید. شب­های جمعه حرم حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام ، مدتی است که با تفسیر قرآن همراه شده است، چون ماه، ماه بندگی است، آیاتی از سوره فرقان در رابطه با راه و رسم بندگی را خدمت شما عرض می­کنم، سوره فرقان از آیات 63 تا پایان سوره ، 12 ویژگی بندگان خدا را برشمرده است. بخشی از آیات را هفته قبل خواندیم که بندگان خدا متواضع هستند، بندگان خداوند حلیم و بردبار هستند، بندگان خدا اهل شب زنده داری و راز و نیاز هستند، بندگان خدا از آتش جهنم می­ترسند، بندگان خدا در خرج کردن، در انفاق کردن ، افراط و تفریط نمی­کنند، نه خسیس و بخیل هستند و نه ریخت و پاش می­کند، ببینیم زمان در این شب چه اندازه به ما اجازه می­دهد تا مطالب را بیان کنیم.

« اعوذ بالله من الشیطان الرجیم»

آیه 68 سوره فرقان می فرماید:

«وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ»، بندگان خدا، جز خدا را صدا نمی­زنند، تنها موثر در عالم خداست، تنها او را عبادت می­کنیم، تنها از او کمک می­خواهیم، شفای بیماران را از او می­خواهیم، ممکن است کسی بپرسد پس چطور می­گوییم، یا حسین ^{علیه­السلام}، یا فاطمه ^{سلام­الله­علیها}، این آیه که می­گوید، بندگان خدا جز خداوند را نباید صدا بزنند؟ منظور از آیه این است که برای خداوند شریک قائل نباشید، اما چیزی به عنوان توسل که در شیعه وجود دارد، عیبی ندارد چرا که یک دلیل قرآنی در سوره مبارکه مائده مبنی بر تایید توسل هست، خود خداوند به ما دستور داده است، «وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسیلَةَ»، برای تقرب پیدا کردن به ما وسیله­ای پیدا کنید، از رسول خدا (ص) سوال کردند که منظور از وسیله در این آیه چیست؟ فرمودند : « من وسیله هستم، علی ^{علیه­السلام}، فاطمه ^{سلام­الله علیها}، حسن ^{علیه­السلام}، حسین ^{علیه­السلام} وسیله هستند ، شهدا ، مسجد، قرآن وسیله هستند. » ما وقتی می­گوییم (یا حسین) منظورمان این نیست که امام حسین ^{علیه­السلام} هم خدا است، خیر .. منظورمان این است که فدایی خداست، خودش و همه هستی­اش را برای خداوند گذاشت، امام رضا ^{علیه­السلام} بنده خداست، ما وقتی به زیارت ائمه می­رویم امام هادی ^{علیه­السلام} زیارتی را به نام زیارت جامعه به ما یاد داده­اند که شیعیان هرگاه بخواهند، هر کدام از امامانشان را یاد کنند، با این زیارت می­توانند یاد کنند. امام هادی ^{علیه­السلام} فرمودند : « وقتی به حرم امام نزدیک شدی بایست و سی بار (الله اکبر) بگو، چند قدم به جلو برو و دوباره بایست و سی بار بگو (الله اکبر) بگو، دوباره چند قدم به جلو برو و به سمت ضریح بایست و چهل بار بگو (الله اکبر) بگو » ، تا همه دنیا بدانند که شیعیان خداوند را اکبر می دانند، امام حجت خداوند است، خلیفه خداوند است، جانشین پیغمبر است، ما جز خدا را صدا نمی­زنیم، خدمت امام رضا علیه السلام هم می­رسیم، عرضه می­داریم یا امام رضا ^{علیه­السلام}، شما در پیشگاه خداوند آبرو داری ، شما از خداوند بخواه تا مریض ما شفاء پیدا کند، زمان پیغمبر التماس می­کردند، یا رسول الله شما از خداوند بخواهید تا باران ببارد. این توسل است یعنی وسیله قرار دادن کسی یا چیزی که خداوند می­پسندد.

ویژگی دیگر در آیه اینچنین بیان شده است که «وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ»، بنده خدا، دستش به خون مردم آلوده نمی­شود، جان انسان­ها برایش محترم است، امروز دنیا به یک وضعی کشیده شده است که آدمکشی آسان شده است. قتل رایج شده است، بنده خدا دستش به خون مردم، چه مسلمان چه غیر مسلمان آلوده نمی­شود، بنده خدا خودکشی نمی­کند، بنده خدا سقط جنین نمی­کند، متاسفانه اخباری ناراحت کننده از کشورمان می­شنویم که سالی چندین سقط جنین صورت می­گیرد، از لحاظ شرعی جنینی که شکل گرفته باشد، کسی او را از بین ببرد، چه می­خواهد، مادرش باشد، چه پدرش باشد، چه دکتر باشد، جریمه و دیه دارد، اگر آن جنین در حد نطفه باشد، 20 مثقال طلا جریمه دارد و اگر علقه یعنی خون بسته شده باشد، 40 مثقال طلا جریمه دارد، اگر مضغه یا گوشت جویده شده باشد 60 مثقال طلا و اگر استخوان بندی شکل گرفته باشد، 80 مثقال طلا و اگر گوشت هم شده باشد، 100 مثقال طلا باید جریمه داد، تا اینجا هنوز 4 ماه نشده است و روح به جنین دمیده نشده است، روح که بدمد، به اندازه دیه یک انسان کامل باید جریمه بدهد، این قتل نفس است، چه می­خواهد توسط مادر باشد چه توسط پدر، خودکشی گناه کبیره است، سقط جنین گناه کبیره است، بنده خدا از این کارها نمی­کند، مگر اینکه بنده شیطان باشد، حتی مولی المتقیان، امیرالمومنین علی ^{علیه­السلام} فرمودند: « حفظ جان ما بر ما واجب است. » یعنی دزدی وارد خانه شده است و یا کسی قمه کشیده است، حفظ جانمان لازم است. امیرالمومنین علی ^{علیه­السلام} فرمودند: « اگر کسی برای حفظ جان خودش کوتاهی کند و از بین برود، قاتل محسوب می­شود. » پیغمبر فرمود: « اگر تمام اهل آسمان­ها و زمین به قتل مسلمانی راضی باشند، همه در آن شریک هستند . » قتل گناه بسیار بزرگی است که خیلی­ها آن را به راحتی انجام می دهند ، یک دعوایی پیش می­آید، یک خشمی پیش می­آید، یک عصبانیتی پیش می­آید، در خانه، در خیابان، در ترافیک به قتل منجر می­شود. بندگان خداوند، آدم نمی­کشند، حتی مظلومی چند صد سال قبل کشته شده است، ما در زیارتنامه می­خوانیم (وَ لَعَنَ اللَّهُ الْمُمَهِّدینَ لَهُمْ بِالتَّمْكینِ مِنْ قِتالِكُمْ بَرِئْتُ اِلَى اللَّهِ وَ اِلَیْكُمْ مِنْهُمْ وَ مِنْ اَشْیاعِهِمْ وَ اَتْباعِهِمْ وَاَوْلِیائِهِمْ یا اَبا عَبْدِ اللَّهِ)، خدا لعنت کند آنهایی را که شنیدند خبر کشته شدن شما را و بی تفاوت بودند، این اتفاق مهمی است، حالا یک حدیث برایتان بگویم: پیغمبر به اصحابش فرمود: « أتدرون مَنِ المُفلِس؟ آیا کسی می­داند مفلس به چه معناست؟ مفلس یعنی بی چیز، هیچ ندار، پیغمبر پرسید آیا می­دانید مفلس کیست؟ گفتند: یا رسول الله به نظر ما المفلس فينا من لا دِرْهَمَ له ولا متاع، کسی هست که پول نقد و جنس نداشته باشد، اما پیغمبر فرمودند: إن المفلسَ مِن أُمَّتي، ندار در امت من، مَن يَأتي يومَ القيامة، کسی است که روز قیامت وارد می­شود، بصلاة، نماز خوانده است، و صيام، روزره هم گرفته است، وزكاة، زکات هم داده است، اما ….. یک چیزهای دیگری هم در پرونده­اش هست، و يأتي و قد شَتَمَ هذا، به بعضی­ها فحش داده است، وَقَذَفَ هذا، به بعضی­ها نسبت ناروا داده است، وأَكَلَ مالَ هذا، مال بعضی­ها را خورده است، وسَفَكَ دَمَ هذا، خون بعضی­ها را ریخته است، و ضَرَبَ هذا، بعضی­ها را زده است، فيُعطَى هذا من حسناته، وهذا من حسناته، فإن فُنِيَت حسناتُه قبلَ أن يُقضَى ما عليه، پس دستور می­دهد که از نمازها و زکات­ها و خمس و روزه­هایش بردارند و در پرونده آنها بگذارند، در نتیجه مفلس و دست خالی می­شود، أَخَذَ مِن خطاياهم ، آنهایی را که این به آنها فحش داده است و یا کتک زده و یا نسبت ناروا داده و یا خونشان را ریخته است، گناهان آنها می­آید در پرونده این آدم و نمازها و روزه­ها و خمس و زکات­ها می­رود در پرونده آنها بعد دستش خالی می­شود و فطُرِحَتْ عليه، ثم طُرِحَ في النار و او را به سمت جهنم می­برند. »

سوال … این آیه را خواندیم که بگوییم بنده خدا آدم نمی­کشد «إِلَّا بِالْحَقِّ»، آدمکشی داریم که درست است، چطور آدمکشی داریم که درست است؟ … دوازده جور آدمکشی درست و به حق داریم. یکی قصاص قاتل است، آدم کشته است و باید قصاص شود، اینجا از آن قتل­هایی است که خداوند اجازه داده است، یا زنای محصنه، زن شوهردار تن به زنا داده است، این باید کشته شود، یا زنای با محارم، یا زنای کافر با زن مسلمان، یا کسی که ادعای پیغمبری کند، یا کسی که به پیغمبر یا امام معصوم دشنام بدهد، یا مرتد شود، یا محارب، جامعه را به هرج و مرج بیاندازد، قصاص این افراد جزو همین آدمکشی­های درست است. بنده خدا جز خدا را صدا نمی­زند، بنده خدا مرتکب قتل نمی­شود.

ویژگی بعدی، «وَلَا يَزْنُونَ»، بنده خدا زنا نمی­کند، زنا گناه کبیره است، خدای مهربان بین دختر و پسر مرز قرار داده است، بین زن و مرد مرز قرار داده است، رابطه زن و شوهر فقط حلال است، دختربازی، رفیق بازی، همجنس بازی ….. ، پنج نوع رابطه غیر از ازدواج حرام است، بنده خدا زنا نمی­کند. مولای متقیان امیرمومنان علی ^{علیه­السلام} فرمود: « در زنا شش خصوصیت هست، سه تا در دنیا و سه تا در آخرت، اگر کسی مرتکب زنا شود در دنیا این سه گرفتاری برایش پیش خواهد آمد، خداوند کاری می­کند که آبرویش بریزد و روزیش قطع می­شود و در حادثه­ای زود از بین می­رود، جوان­مرگ می­شود، اما در آخرت، با خشم خدا روبه­رو می­شود، با سختیِ حساب روبه­رو می­شود، برای همیشه باید در آتش باشد، اینها پیامدهای زنا است. در بین غرایز انسان ، دو نوع غریزه هست که خیلی  انسان را بیچاره می­کند، یکی خشم و غضب و عصبانیت که انسان را تا قتل پیش می­برد، یکی هم شهوت که انسان را تا زنا و رابطه نامشروع پیش می­برد. چه کنیم؟ خشم خودمان را، غضب خودمان را، هوس خودمان را کنترل کنیم. چطور؟ با کنترل چشم… چرا اسلام روی حجاب خانم­ها انقدر اصرار دارد؟ چشم آقایان و خانم­ها در اسلام انقدر مراقبت دارد؟ برای اینکه به رابطه حرام کشیده نشوند. در نگاه خداوند، با پاکی زندگی کنند، دنیای حَسَن، آخرت حَسَن داشته باشند، بنده خدا زنا نمی­کند، اگر کسی دید، دارد به سمت زنا می­رود، باید بداند به آغوش شیطان نزدیک می­شود، عبادالرحمان زنا نمی­کنند.

خداوند در آیه بعد می­فرماید: «يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا»، کسانی که این گناهان را مرتکب شده­اند، گناه شرک، گناه قتل، گناه زنا را مرتکب شده­اند، خداوند پی در پی عذابشان را افزایش می­دهد، چرا ؟ مگر خداوند عادل نیست؟ چرا باید عذاب آنها زیاد شود؟ به خاطر اینکه بعضی از گناهان دامنه دارد. مثلا یک زنا که شکل می­گیرد، دخترخانم بعدا افسردگی پیدا می­کند، خودکشی می­کند، پدر و مادرش از هم جدا می­شوند، در یک فامیل فتنه می­افتد. حتی فرزندی حرام زاده به دنیا می­آید، آن بچه بزرگ می­شود و در هواپیما بمب می­گذارد و چند هزار نفر را در آن واحد می­کشد، بعضی از گناهان پیوسته دامنه دارد، یا گناه قتل، یک نفر را کشته است، چند بچه یتیم به جا می­گذارد، همسر او بی­نوا می­شود، پدر و مادر او مریض می­شوند، سکته می­کنند، زنجیر وار اتفاقات می­افتد، به قول استادم حاج آقا قرائتی می­فرمایند : « بعضی از گناهان پیامدهایش زیاد است، ایشان می­گوید: فرض کنید در یک مجلس عروسی، فردی کنار در می­رود و برق­ها را خاموش می­کند و فرار می­کند، یک کار خیلی کوچک، چند وقت بعد دوربین­های مدار بسته او را شناسایی می­کنند و دستگیرش می­کنند، به نظر شما جرم این آدم چقدر است؟ خودش که می­خندد که من کاری نکردم، ما به او پاسخ می­دهیم، تو خبر داری وقتی برق­ها خاموش شد، چهار بچه از طبقه بالا به پایین افتادند، دو نفر آنها از دنیا رفتند و دو نفر از آنها در بیمارستان هستند، تو خبر داری داشتند چای داغ می­آوردند، برق­ها که خاموش شد باعث شد چند نفرشان پایشان بسوزد. تو خبر داری اصلا به خاطر خاموشی، عروسی به هم خورده است …. » پس کارهایی که ما می­کنیم، فقط آن کار نیست، در سوره یس آمده است «نَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ»، کارهای انسان­ها و آثار آنها را می­نویسیم، کار آن آقا چه بود؟ یک کلید را خاموش کرد، ولی آثارش چه بود؟ چند نفر مردند، چند نفر مجروح شدند، چند نفر سوختند، عروسی بهم خورده است … ما کارهایمان را اینطوری باید حساب کنیم، برای همین بعضی از گناهان کیفر مضاعف دارد.

حالا اگر کسی گناه کرده باشد، چه کار باید بکند؟ قرآن اینطور پاسخ می­دهد، «إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا»، کسی که قتل کرده است، زنا کرده است، آغوش رحمت خداوند باز است، می­تواند توبه کند، بعد از آن هم با عمل جبران کند، اگر قرار است که پول بدهد، پول بدهد، کاستی­هایش را جبران کند، «فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ»، به قول حاج آقا قرائتی که می­گفتند: « مثل کود باغچه که به گل تبدیل می­شود، ما می­توانیم کاری کنیم که گناهان ما به حسنات تبدیل شود، چطور؟ با توبه واقعی، با توبه خالص، با توبه نصوح ….» «وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا»، و خداوند آمرزنده مهربان است. شاید بپرسیم، یعنی خداوند واقعا می­بخشد؟ بله … خداوند تکرار می­کند، «وَمَنْ تَابَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتَابًا»، واقعا اگر کسی توبه کند، یعنی به سمت خداوند برگشته است، مثل روزی که از مادر پاک و پاکیزه به دنیا آمده است، ماه رمضان یکی از اسم­هایش (شهر التوبه)، ماه توبه است، (شهر الانابه)، ماه برگشت است، یک فرصت طلایی است، از این فرصت استفاده کنیم. به همین مناسبت حدیثی از پیغمبر ^{صلی­الله­و­علیه­وآله وسلم} برایتان می­خوانم، خواهش می­کنم این حدیث را حفظ کنید و به خانه­هایتان بروید، چرا که این حدیث به ما می­گوید که توبه واقعی چیست، پیغمبر فرمودند: « آیا می­دانید توبه کننده کیست؟ مردم گفتند، خیر؛ شما بفرمایید. پیامبر فرمودند: این افراد توبه کن نیستند، فرمودند: اگر کسی توبه کند و طرف دعوا را راضی نکند، این توبه نکرده است، مثلا صد میلیون به شما بدهکار هستم و پیش حضرت عبدالعظیم حسنی می­آیم و به او می­گویم خدایا به حق سید الکریم مرا ببخش، خدا هم می­گوید، پول مردم را بده اینکه توبه نمی­شود، مال مردم را خورده است، وام گرفته است و قسط­ها را نداده است، بدهکار است، یا کالا بدهکار است، یا مالی بدهکار است یا دینی به گردنش هست، اگر آقایی پول مهریه خانمش را داشته باشد و آن خانم هم مطالبه کند و ندهد، گرفتار است.

• جمله دوم ، توبه کن یعنی به سمت خداوند برگشته است باید عبادت­هایش با قبل فرق کند، اهل نماز و روزه شود، نه اینکه مثل قبل نمازش قضاء شود و مثل قبل ناراحتی برایش پیش نیاید. توبه کن واقعی باید اهل عبادت شود.
• جمله سوم، گاهی وقت­ها لباس ما تولید گناه می­کند، مثلا لباس خانمی نازک است یا رنگ فسفری یک رنگ تحریک کننده است، یا اندامش در آن کاملا معلوم است، یا لباس این آقا غصبی است، حالا می­خواهد توبه کند، چطور باید توبه کند؟ نباید این لباس را بپوشد یا خانم مثلا کفشی پوشیده است، که هنگام راه رفتن صدایی از کفشش به گوش می­رسد که اگر کسی در دلش مرض داشته باشد، باعث هوس می­شود، بعضی از گناهان به پوشش ما مربوط می­شود، توبه آن گناه این است که آن لباس را باید عوض کنیم.
• جمله چهارم، هرکس توبه کند ولی رختخوابش را عوض نکند، توبه نکرده است، این حرف به چه معناست؟ رختخواب رمز رابطه جنسی است، اگر کسی رابطه جنسی حرام دارد، حالا یا در حد چشم­چرانی یا در حد دست دادن، یا در حد بوس دادن، یا در حد بغل کردن …. داشته است و حالا می­خواهد توبه کند، نباید دیگر آن رابطه را داشته باشد، پس هر گناهی یک راه توبه دارد، گناهان مالی یک جور، گناهان اجتماعی، یک جور، گناهان جنسی هم یک جور.
• جمله پنجم، گاهی وقت­ها کسی رفیق بد دارد، این رفیق او را به راه نادرست می­برد، رفیقش او را به گناه آلوده می­کند، توبه این گناه این است که این رفیق را رها کند.
• جمله ششم، گاهی بعضی از مجالس، مجلس گناه است، علیه اسلام و انقلاب حرف می­زنند، علیه امام زمان ^{عج­الله­وتعالی­فرجه­الشریف} حرف می­زنند، یا شراب می­نوشند یا موسیقی­های آنچنانی می­نوازند و می­رقصند، توبه این گناه این است که آن مجلس را دیگر نباید برود.
• جمله هفتم، بعضی از گناهان ریشه آن زبان ما هست، مثلا دروغ می­گوید، غیبت می­کند، مسخره می­کند، تهمت می­زند، توبه این گناه، حفظ زبان و مراقبت از زبان است.
• جمله هشتم، بعضی­ها اخلاقشان بد است، خودبین و مستبد و متکبّر و دست­انداز و تحقیر کن هستند، حالا این آدم آمده است سید الکریم و می­خواهد توبه کند، توبه­اش این است که تصمیم بگیرد، آن اخلاق­های بد را کنار بگذارد. »

خدایا ما را بنده خودت قرار بده، خدایا شب جمعه است، زیارت کربلا را قسمت این جمع بفرما. خدایا شفاعت امام حسین ^{علیه­السلام} و جدش را قسمت این جمع بفرما. خدایا همه بیماران را لباس عافیت بپوشان. رهبر عزیزمان، کشور عزیزمان ، مردم عزیزمان را از هر گزندی حفظ بفرما. آینده ملت ایران را خوشتر از حال و گذشته تقدیر بفرما. خدایا دل­های ما را برای دریافت رحمت­هایت در شب قدر آماده بفرما. بچه ­هایمان را تا روز قیامت از بهترین شیعیان آقا امیرالمومنین قرار بده. خدایا زیارت این جمع را قبول بفرما. به روان پاک شهیدان، روح بلند حضرت امام خمینی صلواتی عنایت بفرمایید.(ویژگی بندگان خدا)

روزه داری، قرآن و دعا

جلسه بیست و یکم تفسیر موضوعی قرآن کریم (سوره بقره آیات 186-183) روزه داری، قرآن و دعا

🕌 شهرری، حرم حضرت عبدالعظیم (ع)- استاد سید جواد بهشتی

دانلود فایل صوتی

سلام علیکم و رحمه الله

بسم الله الرحمن الرحیم

«الهی وَ أَنْطِقْنِی بِالْهُدَی، وَ أَلْهِمْنِی التَّقْوَی»

شب جمعه، شب رحمت و مغفرت، شب زیارتی سالار شهیدان، در آستانه ماه رمضان، در جوار فرزندان پیامبر، تقاضا می­کنم به روان تابناک آخرین فرستاده خدا، پیامبر عزیز اسلام و اهل بیت پاکش صلواتی تقدیم بفرمایید. به روان پاک امامزادگانی که ما در جوار آنها هستیم، حضرت عبدالعظیم حسنی، حضرت حمزه فرزند موسی ابن جعفر و حضرت طاهر از دودمان زین العابدین علیهم السلام و عالمانی که در این سرزمین خفته­ اند و شهیدان و مومنان و مومناتی که چشم انتظار دعای شما هستند صلواتی هدیه بفرمایید.

در سال 1370، ماه رمضان و عید نوروز همزمان شد، امسال هم یک چنین شرایطی است، در آن سال مقام معظم رهبری در پیام نوروزیشان این را فرمودند که امسال، سال خاصی است، هم بهار طبیعت و هم بهار قرآن است، هر دو را تبریک گفتند و این پیشنهاد را دادند که امسال سحرها را رمضانی و افطارها را رمضانی و نوروزی برگزار کنید، ان­شاءالله که بتوانیم همین کار را انجام دهیم. ماه رمضان و عید نوروز ان­شاءالله بر همه شما مبارک باشد، برای شفای بیماران و سلامتی خودتان و خانواده ­هایتان صلواتی عنایت بفرمایید.

امشب آیاتی از سوره مبارکه بقره را تلاوت می­کنیم. آیات 183 تا 186 را انتخاب کرده ­ایم. این آیات درباره روزه ماه رمضان، قرآن و دعا است.

اکنون آیه 183 سوره مبارکه بقره را تلاوت می­کنیم.

« اعوذ بالله من الشیطان الرجیم»

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا»، ای کسانی که ایمان آورده اید، امام صادق ^{علیه­السلام} فرمودند : « این آیه­هایی که با این جمله شروع می­شود، یعنی آنقدر خداوند به بندگانش احترام گذاشته است که وقتی من می­خوانم یا می­شنوم به ذوق و شوق می­آیم » و امام حسن مجتبی ^{علیه­السلام} و امام رضا ^{علیه­السلام} و امام صادق ^{علیه­السلام} این نوع آیات را که می­خواندند به دنبالش لبیک می­گفتند، حالا من هم دوست دارم، شما امشب این آیه را که خواندم صدای لبیکتان بلند شود،  لبیک به چه معناست؟ کسی که ما را صدا می­زند، چند جور می­توانیم به آن جواب بدهیم. مثلا پدر، مادر، مدیر، فرمانده ما را صدا می­زند، یک شکل این است که بگوییم: « بله .. » ، یک شکل این است که بگوییم: « هوووم … » ، یک شکل این است که بگوییم : « چی می­گی دارم تلویزیون نگاه می­کنم …. » ، یک شکل هم این است که بگوییم: « جانم ؟ » این معنای لبیک است. خدا روزی کند برویم مدینه و بعد از آنجا راهی شویم به سمت مسجد شجره، در آنجا لباس پوشیده و لبیک می­گوییم، یعنی پروردگارا من مطیع تو هستم، جانم، چه چیز می­گویی؟ از شهر خودم هزینه کرده ­ام، آمده­ام اینجا تا فرمانبرداری کنم، می­فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ»، روزه بر شما واجب شد، آیا روزه فقط بر مسلمانان واجب است؟ «كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ»، قبل از شما هم روزه برای مسیحیان، برای یهودی­ها هم واجب بوده است، حالا این روزه چه فایده­ ای دارد؟ «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ»، امید است که تقوا پیدا کنید. تقوا چیست؟ تقوا یعنی ترمز.

ماشین یک گاز دارد برای اینکه مسیر و کوه را بپیماید. یک ترمز دارد برای اینکه در دره سقوط نکند. انسان دره­ هایی را پیش رو دارد. به گناه می­رسد باید ترمز کند، اسم آن می­شود تقوا، یک مقدار معنای مرتبط­ترش این است، خویشتن­داری … پیش نامحرم رویت را بینداز، اسم این می­شود تقوا، این پول حرام است، آن را برندار. این حرف شایعه است، زبانت را به این حرف باز نکن، این نوشیدنی حرام است، نخور، اسم این می­شود تقوا ، پس تقوا به چه معناست؟ تقوا یعنی خویشتنداری به هنگام گناه. روزه، این قدرت را ، این قوت را به ما می­دهد. چون در روزه می­گوید از مال خودت نخور تا در غیر ماه مبارک رمضان به مال دیگران دست نزنی، روزه می­گوید با همسر خودت در این ساعت­ها، از اذان صبح تا اذان مغرب معاشقه نداشته باش، تا در غیر ماه رمضان به ناموس دیگران نگاه نکنی. این فیلم را نبین، این کتاب را نبین، برهنه از خانه بیرون نیا، با نامحرم دست نده ، امید است خویشتندار باشی. از امام صادق ^{علیه­السلام} پرسیدند: تقوا به چه معناست؟ حضرت یک معنای بسیار ساده گفتند. فرمودند: تقوا یعنی هرجا امر خدا باشد، حاضر باشی و هرجا نهی خدا باشد، غایب باشی.

آیه 184 سوره بقره می­فرماید: «أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ»، روزهای روزه­گیری، روزهای شمرده شده­ای است، تعدادش معلوم است. حالا اگر مریض بودیم چه می­شود؟ «فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ»، آنهایی که در بین شما مریض هستند، یا در مسافرت هستند، «فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ»، در طول سال در روزهای دیگری، آن روزه ­ها را بگیرند، ولی حتما باید آن روزه­ ها را بگیرند. از تکلیف خدا نمی­شود فرار کرد. البته مسافرت در ماه مبارک رمضان کراهت دارد. «وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ»، آنهایی که طاقت ندارند، سالمندان یا آنهایی که مریض هستند و در طول سال نمی­توانند روزه­ شان را بگیرند، اینها باید کفاره بدهند. کفاره چیست؟ «طَعَامُ مِسْكِينٍ»، غذای یک فقیر. هزینه یک وعده غذا را باید بدهد. بیشتر مراجع تقلید فتوایشان این است که هفتصد و پنجاه گرم جو یا گندم، ذرت یا خرما. «فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ»، هرکس از روی طیب خاطر، خواست بیشتر از این مقدار بدهد بسیار خوب است، البته که این امر مستحب است، واجب نیست. معلوم می­شود یکی از ثمرات ماه مبارک رمضان، سیر شدن گرسنه­هاست، اسلام یک جوری ماه رمضان را تنظیم کرده است که به فقرا نصیبی برسد، فقرا همیشه آرزو کنند که کی شود که ماه رمضان برسد. بعضی­ها هستند که حسرت می­خورند به حال روزه­خورها، اینکه ما جانمان می­رود تا روزه بگیریم ولی فلانی مریض است، خوش به حالش روزه می­خورد. ولی خداوند می­فرماید: نه حسرت نخورید، روزه گرفتن به نفع شماست، برای جانتان، برای جسمتان، برای دنیایتان، برای آخرتتان، برای فرد، برای جامعه به نفع خودتان هست. «وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ»، اگر درست متوجه شوید، روزه داری درست است که سخت است ولی نفع در آن است، خدای حکیم، این فریضه را واجب فرموده است.

آیه 185 می­فرماید: «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ»، ماه رمضان در بین 12 ماه در سال، تنها ماهی است که نامش در قرآن آمده است. رمضان به چه معناست؟ یعنی سوزنده، (رَمَضَ) یعنی سوزاند. حدیث هم داریم که ماه رمضان، ماه گناه سوزان است. گناه­­های یک ساله را خداوند از روی مهر و محبتش در ماه رمضان آتش می­زند، ما ان­شاءالله پاک و پاکیزه می­شویم، ماه رمضان چه ماهی است؟ «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ»، ماهی است که در آن قرآن نازل شده است. خداوند بندگانش را با قرآن پذیرایی می­کند. قرآن چه کتابی است؟ «هُدًى لِلنَّاسِ»، راهنمایی است برای مردم، ما در زندگیمان نمی­دانیم چکار باید بکنیم؟ با چه کسی دوست شویم؟ چه رشته ­ای را، چه کاری را انجام دهیم، این کتاب ما را راهنمایی می­کند. «وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ»، در این کتاب دلایل روشنی از هدایت و فرقان است. فرقان به چه معناست؟ قدرت تشخیص درست از نادرست است. خیلی وقت­ها ما نمی­توانیم تشخیص دهیم ، ولی اگر قرآن بخوانیم این قدرت را پیدا می­کنیم. این طرفی ها درست می­گویند یا آن طرفی ها ، این حزب یا آن حزب، این گروه یا آن گروه، اگر قرآن بخوانیم قدرت تشخیص پیدا می­کنیم. اگر با قرآن انس بگیریم این قدرت را پیدا می­کنیم که حق را از باطل و درست را از نادرست تشخیص دهیم. «فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ»، هرکس ماه رمضان را درک کند، باید روزه بگیرد. واجب است، شرط بندگی است و دوباره تاکید می­کند که برای مریض­ها و مسافرها نیاز نیست. بعضی از افراد مریض هستند، دکتر به آنها گفته نباید روزه بگیری، ولی باز روزه می­گیرد، این روزه قبول نیست. « وَ مَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ» هرکس از شما مریض بود و یا در مسافرت بود، «فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ»، روزه از گردنش برداشته نمی­شود، فعلا در ماه مبارک رمضان روزه نگیرد تا در آن 11 ماه دیگر قضا کند. «يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ »، خدای مهربان برای شما آسانی می­خواهد، نمی­خواهد شما را به سختی بیندازد، یک کار سختی هم که فرموده در آن نفعی است. «وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ»، خدا برای شما زحمت نمی­خواهد، سختی نمی­خواهد، «وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ»، این سی روز را باید کامل کنی، ده روز روزه گرفتم، بعد هشت روز مسافرت بودم، باید این سی روز را کامل کنیم. این سی روز به گردن هر مسلمان زن و مرد مکلّف هست، «وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ»، خدایی که دست شما را گرفته و شما را هدایت نموده است، آن را باید بزرگ بداری، ما سرباز خداوند هستیم، فرموده روزه بگیر، باید روزه بگیریم. «وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ»، امید است که قدردان خداوند باشید، خداوند اینهمه نعمت در اختیار ما قرار داده است، بخواهیم نعمت­های خداوند را بشماریم، نمی­توانیم، زمین، آسمان، خورشید، ماه، باران، چشم، گوش، دست، مادر، پیامبر، کتاب … نمی­توانیم بشماریم، این روزه، این اطاعت، یک نوع قدردانی از فرمان خداست.

علامه طباطبایی مفسر بزرگ قرآن که رحمت خداوند بر او باد، به ما گفته است که این آیه­ای که می­خواهیم بخوانیم، لطیف­ترین آیه قرآن است. هفت بار در این آیه خداوند فرموده است، خودم اینکار را می­کنم. آیه 186 می­فرماید: « وَ إِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ»، ای پیامبر اگر بندگانم آمدند سراغ تو و از من پرسیدند، بگو: «خداوند نزدیک است.» «أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ»، دعا کننده وقتی دعا می­کند، من جواب می­دهم، من حاضرم، «فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي»، تو هم به بندگانم بگو که آنها هم دعوت مرا بپذیرند. «وَلْيُؤْمِنُوا بِی»، به من ایمان بیاورند، «لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ»، امید است که پیشرفت کنند و رشد بیابند. هفت بار خداوند در این آیه فرموده است که خودم دعا کننده را مستجاب می­کنم و جواب می­دهم. چرا این آیه اینجا آمده است؟ چون ماه رمضان بیش از همه ماه­ها ماه دعا، ماه نیایش، ماه راز و نیاز و ماه ذکر است. پیامبر اکرم اسلام ^{صلی­الله­وعلیه­وآله­وسلم} در آخرین جمعه هر ماه شعبان، هر سال خطبه می­خواندند و فضایل ماه رمضان را بیان می­کردند و توصیه ­هایی داشتند، می­فرمودند که این ماه رمضان ماهی است که همه شما به میهمانی خدا دعوت شده ­اید، ماهی است همراه با مغفرت، همراه است با رحمت، ماهی است که یک آیه قرآن را بخوانید گویا همه قرآن را خوانده­اید، نفس­های شما تسبیح است، خوابیدن شما عبادت است، دعاهای شما مستجاب است، درهای جهنم بسته است و درهای بهشت گشوده است، قدر بدانیم، چشم بر هم بزنیم دوباره همین مجلس برپا می­شود، سید جواد بهشتی می­گوید رسیدیم به روزهای پایانی ماه مبارک رمضان، خیلی زود می­گذرد، پیامبر فرمودند: « در این ماه از پروردگارتان بخواهید، با نیّت­های صادق و دلهای پاک، دو چیز را از خداوند بخواهید، توفیق روزه داری و تلاوت قرآن را به شما بدهد. »

وقتی خیلی احساس می­کنید تشنه و گرسنه هستید از گرسنگی و تشنگی قیامت یاد کنید و برای خودتان توشه بردارید، به فقرا رسیدگی کنید، با خویشاوندانتان رفت ­و آمد کنید، به بزرگترها احترام بگذارید، به کودکان محبت کنید، این­ها تکالیفی است که پیامبر برای ماه مبارک رمضان فرموده­اند، عجب ماهی است.

خدایا به حق بندگان خوبت چون خوب هستند، از روی لطف و کرمت ما را برای درک درست ماه رمضان مهیا بفرما. توفیق روزه­ داری و بندگی­ات در این ماه، توفیق خدمت به فرد فرد خلقت را در این ماه به ما مرحمت بفرما. به ما فرمودند قبل از ماه مبارک رمضان حلالیت بفرمایید، یک تلفنی بکنید به فامیل به همسایه ­ها از هم حلالیت بطلبید، خدایا هر کسی به ما حقی دارد، دل آن را نسبت به ما نرم بفرما، ما هم از گردن همه کسانی که بر گردن ما حقی دارند گذشت کردیم، ما را هم عفو بفرما. رهبر عزیزمان، کشور عزیزمان، مردم عزیزمان را از هر گزندی حفظ بفرما، به روان پاک شهیدان، روح حضرت امام خمینی صلواتی عنایت بفرما.

اوامر و نواهی الهی

جلسه نوزدهم تفسیر موضوعی قرآن کریم (آیات 31 تا 39 سوره اسراء) اوامر و نواهی الهی

🕌 شهرری، حرم حضرت عبدالعظیم (ع)- استاد سید جواد بهشتی

مأموریتهای پیامبر اسلام

جلسه هفدهم تفسیر موضوعی قرآن کریم (آیات 45 و 46 سوره احزاب)- مأموریتهای پیامبر اسلام

🕌 شهرری، حرم حضرت عبدالعظیم (ع)- استاد سید جواد بهشتی

دانلود فایل صوتی

سلام علیکم و رحمه الله (مأموریتهای پیامبر)

بسم الله الرحمن الرحیم

«الهی وَ أَنْطِقْنِی بِالْهُدَی، وَ أَلْهِمْنِی التَّقْوَی»

شب جمعه، شب رحمت و مغفرت، شب زیارتی سالار شهیدان، در جوار شخصیت­های بزرگ امامزادگان، شامگاه شهادت جانسوز موسی ­ابن­ جعفر ^{علیه­السلام} تقاضا می­کنم به روان پاک پیامبر عظیم الشأن اسلام و اهل بیت پاکش صلواتی عنایت بفرمایید. جفا است اگر از شخصیت بزرگ جهان اسلام حضرت ابوطالب یاد نکنیم که با تمام وجود، جانش را فدای پیامبر کرد، به روان تابناک حضرت ابوطالب ^{علیه­السلام} که بسیاری از فرزندانش در دشت کربلا به شهادت رسیدند، صلواتی عنایت بفرمایید. روز شنبه هم روز بسیار بزرگی است، روز مبعث پیامبر ^{صلی­الله­وعلیه­ وآله} است، به همین دلیل برای امشب، آیات 45 تا 46 از سوره احزاب را انتخاب کرده­ایم. برای تعجیل در ظهور آقا امام زمان ^{عجل­ الله­ تعالی­ فرجه} نیز صلواتی عنایت بفرمایید.

در آیه 45 سوره احزاب، خداوند پیامبر اسلام را با 5 مأموریت به جامعه بشری اعزام فرمود.

« يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ»، ای پیامبر، « إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا»، ما تو را به عنوان شاهد فرستادیم. « وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا»، و تو را به عنوان بشارت دهنده و ترساننده فرستادیم. « وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ»، و با این ماموریت که مردم را به فرمان خداوند دعوت کنی، « وَسِرَاجًا مُنِيرًا»، تو را به عنوان یک چراغ درخشنده و راهنما فرستادیم. پنج کلمه بسیار مهم در این آیات آمده است که می­خواهیم در رابطه با آنها صحبت کنیم.

کلمه اول «شَاهِد»، کلمه دوم «مُبَشِّراً»، کلمه سوم «نَذِيراً»، کلمه چهارم «دَاعِياً»، کلمه پنجم «سِرَاجاً»، اما شاهد به چه معناست؟ آنکه خداوند می­فرماید : « ما پیامبر را به عنوان شاهد فرستادیم » به چه معناست؟ مفسران قرآن کریم سه معنا برای شاهد گفته­اند؛ معنای اول ، شاهد یعنی حاضر … پیامبر خودش فعال است، خودش در سختی­ها و تلخی­ها در مشکلات، در دشواری­ها، در پیچیدگی­ها حاضر در صحنه است، خداوند شاهد است، یعنی خداوند حاضر است. زمانیکه رهبر بین افراد ملتش باشد باعث دلگرمی می­شود، وقتی بدانیم پیشوای ما، الگوی ما همان مسائل ما را دارد، باعث دلگرمی ما می­شود، پیامبر حاضر است، می­داند وقتی تعلیمات الهی را به مردم می­دهد، چه کسانی گوش فرا می­دهند، چه کسانی به فرمان خداوند عمل می­کنند و چه کسانی لجاجت می­کنند، تعصب به خرج می­دهند، مخالفت می­کنند، این معنای اول شاهد است. اگر فقط قانون باشد و کسی حاضر نباشد، خیلی­ها از عمل به قانون فرار می­کنند. شاهد به معنای ناظر اینگونه است که ای انسان­ها ما پیامبران را فرستادیم تا بر کار شما نظارت کنند، باور شما باید این باشد که دوربین­های خداوند در جای جای دنیا وجود دارد، یکی از آن دقیق­ترین دوربین­ها همان پیامبر است. قرآن در آیه 105 سوره توبه می­فرماید: «ای پیامبر به مردم بگو هر کاری که می­خواهید بکنید، بدانید که خداوند و رسول و مومنان اعمال و کارهای شما را می­بینند»، پیامبر عملکرد ما را می­بیند، به همین دلیل یکی از گواهان در روز قیامت پیامبر اسلام خواهدبود، در قیامت 9 گواه یا 9 شاهد داریم، ابتدا خداوند، بعد پیامبر، بعد امام معصوم، بعد زمان­ها، اعضاء و جوارح، مکان­ها و …. بر اعمال انسان گواهی می­دهند. پیامبر بر کار ما همین امروز نظارت دارند، همانگونه که امام زمان ^{عجل ­الله ­تعالی ­فرجه} بر کار ما نظارت دارند. همه ما شنیده­ایم که امام زمان ^{عجل ­الله­ تعالی ­فرجه} روزهای دوشنبه و روزهای پنجشنبه کارنامه اعمال ما را نگاه می­کنند. « إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا» یعنی پیامبر نگاه می­کند، ناظر است. الان نظام جمهوری اسلامی ایران است، اگر مسئولان، وزرا، وکلا، نمایندگان به همین موضوع توجه کنند که امام زمان ^{عج­ل الله ­تعالی­ فرجه} کار مرا می­بیند، رفتار مرا می­بیند، چقدر اثر تربیتی دارد ؟

(شاهد) به معنای اول یعنی حاضر، به معنای دوم یعنی ناظر، به معنای سوم یعنی گواه، گواه به چه معناست؟ پیامبر اسلام ارمغانی که برای جامعه بشریت آورده است، تعالیمی که برای جامعه بشریت آورده است، رفتاری که از خود نشان می­دهد، گواه بر این است که از طرف خودش نیست، از طرف خداست. یک انسان نمی­تواند مطالبی اینچنین پیوسته را در طی 23 سال از خودش بیاورد. این خودش گواه است که از طرف خداوند، از طرف آسمان آمده است. یک کسی بین ما هست که حاضر است، ناظر بر اعمال ماست، یک کسی هست که آیینی که آورده است بر ما گواه است.

کلمه دوم (مُبَشِّراً)، پیامبری را بشارت ­دهنده فرستادیم، ما انسان­ها برای حرکت به تشویق احتیاج داریم. یکی از عامل­های حرکت تشویق است. آدم­ها هر کاری را به آن دلیل که برایشان فایده­ای دارد و یا جلوی ضرری را می­گیرد، انجام می­دهند. پشت انجام هر کاری منطقی خوابیده است. (نَذِيراً) یعنی پیامبر خطرها را بیان می­کند، ضررها را می­گوید، (بشیر یا مبشر) یعنی فوایدی را توضیح می­دهد و ما انگیزه پیدا می­کنیم که به سمت گفته­های او برویم. پیامبر به چه چیزهایی می­­خواهد بشارت بدهد؟ بشارت به سعادت و خوشبختی … در آیه 25 سوره مبارکه بقره آمده است « وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ»، ای پیامبر به مومنان صالح بشارت بده، چه چیزی را ؟ « أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ»، بهشت سعادت، بهشت خوشبختی در انتظار مومنان صالح است. بشارت برای درود خداوند، رحمت خداوند و هدایت خداوند است. « وَبَشِّرِ الصَّابرِینَ الَّذینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَهٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ» ( سوره بقره – آیات 155 و 156 )، بشارت بده به کسانی که مقاومت می­کنند، جهان بینیشان این است که ما از سوی خداوند آمده­ایم و به سوی خداوند پر می­کشیم. بشارت چه چیزی است؟ « أُولئِكَ عَلَيهِم صَلَواتٌ مِن رَبِّهِم وَرَحمَةٌ وَأُولئِكَ هُمُ المُهتَدونَ» ( سوره بقره – آیه 157 )، خدا بر صابرین درود می­فرستد، خدا بر صابران رحمت می­فرستد، خدا هدایت صابران را تضمین می­کند.

بشارت به جایگاهی ویژه در نزد خداوند، سوره مبارکه یونس آیه 2 می­فرماید: « وَ بَشِّرِ الَّذينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ»، ای پیامبر به مومنان بشارت بده، نزد خداوند جایگاهی بلند خواهند داشت. اینگونه بنده روحیه پیدا می­کند، وقتی بداند که به جایگاهی رفیع وعده داده شده است، انگیزه پیدا می­کند. در سوره احزاب هم در آیه 47 آمده است که بشارت به لطف خداوند هم محقق می­شود. «وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ بِأَنَّ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ فَضْلًا كَبِيرًا»، ای پیامبر به مومنان بشارت بده، لطف بزرگ از طرف خداوند برای آنها در نظر فته شده است . یکی از ماموریت­های خداوند همین در نظر گرفتن بشارت، تشویق و وعده است. در سوره صف، آیه 13 هم آمده است: « وَأُخْرَى تُحِبُّونَهَا  نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ  وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ»، با این همه دشمن، با این همه نفرات، سرنوشت ما چه خواهد شد؟ خداوند در این شرایط پیروزی را مژده می­دهد. اینها ماموریت­های پیامبر است. پیامبر به چه کسانی بشارت می­دهد؟ در یکجا به مومنان این بشارت را می­دهد، در جای دیگر به محسنان یعنی کار درست­ها این بشارت را می­دهد، در جایی دیگر بشارت به فروتنان، متواضعان، به پاک­ها می­دهد. این افراد مورد بشارت خداوند هستند.

تا اینجا دو کلمه را معنا کرده­ایم، کلمه اول (شَاهِدًا)، کلمه دوم (مُبَشِّراً)، کلمه سوم (نَذِيراً) ، پیامبر آمده است تا افراد را بترساند، به آنها هشدار دهد. کسی باید باشد تا به افراد هشدار بدهد که زمان رفت. فرصت از دست رفت. کجای راه هستی؟ یکی از ماموریت­های پیامبر انذار به مردم است. آخرت در انتظار ماست، روز بی­کسی، روز بی­یاوری در انتظار است. بعضی از آیات در این رابطه عبارت است از : سوره انعام آیه 51، در این آیه آمده است: « وَأَنْذِرْ بِهِ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلَى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ » ای پیامبر با قرآن به آنان هشدار بده، زمانیکه به دیدار خداوند می­روند، کمک کار و واسطه­ای به جزء خداوند یا کسی که خداوند به آن اذن بدهد در آنجا نیست. همینطور در سوره ابراهیم، آیه 44 آمده است: « وَأَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيهِمُ الْعَذَابُ فَيَقُولُ الَّذِينَ ظَلَمُوا رَبَّنَا أَخِّرْنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ نُجِبْ دَعْوَتَكَ وَنَتَّبِعِ الرُّسُلَ أَوَلَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ مَا لَكُمْ مِنْ زَوَالٍ»، ای پیامبر مردم را از زمانیکه عذاب برسد بترسان و آنهایی که به خودشان ظلم کرده­اند، می­گویند: پرودگارا چند روز، چند ماه، چند هفته ما را برگردان، چرا که من اشتباه رفتم، من بی راهه رفتم و می­خواهم دعوت تو را پاسخ بگویم و از پیامبرانت پیروی کنم، پاسخ می­رسد، شما قبلا هم قسم می­خوردید، خیر ؛ فایده­ای ندارد. ای پیامبر این لحظه را به مردم هشدار بده. همچنین در سوره مریم، آیه 39 آمده است. « وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ وَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ»، ای پیامبر مردم را از روز حسرت، از روز قیامت بترسان، روزی که کار از کار گذشته است و اینها از فرصت استفاده نکردند و در غفلت بودند و ایمان نیاوردند. در سوره غافر آیه 18 می­فرماید: « وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كَاظِمِينَ مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ»، ای پیامبر آن روز نزدیک، قیامت را به مردم خبر بده. خانم­ها، آقایان، خداوند سعادت ما را می­خواهد، خوشبختی ما را می­خواهد، سعادت ما در سایه پاکی است، زمانیکه جان به گلو می­رسد، « كَاظِمِينَ» فرد غصه می­خورد، چرا که دیگر راهی ندارد، کار تمام شده است، اینها هشدارهای پیامبر است.

پیامبر چه ماموریت­هایی داشت؟ « شَاهِدًا»، « مُبَشِّراً»، « نَذِيراً»، سوره بقره می­فرماید: (بعضی­ها هستند که هرچقدر پیغمبر به آنها هشدار بدهد فایده­ای ندارد)، « سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا یُؤمِنونَ» ( سوره بقره – آیه 6 ) ، اینها از سنگ هم سخت­تر هستند. در سوره انبیاء آیه 45 می­فرماید: « قُلْ إِنَّمَا أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ »، ای پیامبر بگو من آمده ام تا شما را با آیات وحی بترسانم !! « وَلَا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعَاءَ إِذَا مَا يُنْذَرُونَ »، آدم کر، صدا را نمی­شنود، حتی زمانیکه او را بترسانند، پس معلوم است برای فهمیدن برای رستگار شدن احتیاج به گوش شنوا هست. قرآن کریم در سوره سبا آیه 34 می­فرماید: «همه ملت­ها، پیامبرانی برایشان آمده است تا آنها را بترسانند » ، انسان موجود سرکشی است، انسان مست است، انسان خواب است، یک کسی باید او را از غفلت برهاند. « وَمَا أَرْسَلْنَا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ»، اما پیامبران که آمدند مردم را بترسانند، « إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ كَافِرُونَ» ( سوره سبأ – آیه 34 )، خوشگذران­ها گفتند : «ما حرف­های شما را قبول نداریم. » پس هشدارهای پیامبران در چه کسانی تاثیر می­گذارد؟ در آنهایی که قلب نرمی داشته باشند، در آنهایی که زندگی عادی داشته باشند، خیر ؛ خوشگذران­ها تحت تاثیر قرار نمی­گیرند.

کلمه چهارم «داعِياً»، ای پیامبر تو را برای دعوت کردن فرستادیم، مردم را به خداوند دعوت کنی. چگونه ؟ با بیان قصه­ها، چگونه ؟ با بیان مثل­ها، چگونه ؟ با امرها، چگونه ؟ با نهی­ها، چگونه؟ با تشویق­ها، چگونه؟ با توبیخ­ها …. آقایان پیامبر ما در حال دعوت می­سوخت، حضرت خدیجه کبری ^{سلام­الله­علیها} می فرمودند: « پیامبر شش روز با چشمان گریان وارد خانه شد و روز هفتم با لب خندان، عرض کردم یا رسول الله دلیل گریه شما در این شش روز و راز خنده شما در امروز چگونه است؟ » فرمودند: « خدیجه جان، یک هفته است دنبال هدایت یک نفر هستم ، امروز گوش کرد و ایمان آورد، خوشحالی من برای همین است. » پیامبر ما در دعوت حس داشت ، پیامبر ما می­سوخت برای هدایت انسان­ها، پیامبر ما آمده است تا همه را به سوی خدا دعوت کند، بندگان خدایی شوند، به سوی خدا حرکت کنند، گاهی این دعوت به صورت جمعی بوده است، گاهی به صورت فردی، گاهی مستقیم، گاهی غیر مستقیم، گاهی با مهر گاهی با قهر …. «وَدَاعِيًا إِلَى اللَّه»، ما تو را فرستادیم تا به سوی خدا مردم را دعوت کنی. خود خدا در قرآن به پیامبر اینگونه فرموده است: «ادْعُ إِلى‌ سَبِيلِ رَبِّكَ»، مردم را به سوی خدا دعوت کن، چگونه؟ «بِالْحِكْمَةِ»، با منطق، «وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ»، با پند، با اندرز، با سوز، با گداز، با موعظه، دیگر چطور ؟ «وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ»، با گفتگو، حتی پیامبر با دانشمندان مسیحی گفتگو کرد، آنها زیر بار نرفتند ، خداوند فرمود نفرین کن. با آنها مباهله کن.

کلمه پنجم «وَسِرَاجًا مُنِيرًا»، پیامبر ظلمات را می­شکافد، در تاریکی­های جهل ، چراغ روشنایی است، هرکس کمترین دقتی کند، راه را از پیامبر پیدا می­کند، مثل خورشید تابانی است که حرارت می­دهد، باعث رویش می­شود، چراغ نشان­دهنده راه است. روز شنبه روز بعثت هست، روز شنبه روز تولد قرآن است. بیاییم امشب، فرداشب ، شنبه ، با رسول الله (ص) عهد ببندیم که نسبت به کتابی که آورده­ای جدی­تر باشم، عهد می­بندم نسبت به جانشینان تو، اهل بیت، جدی­تر باشم، تا در پرتو رشادت­های تو، هشدارهای تو، دعوت­های تو و راهنمایی­های تو به ساحل نجات راه پیدا کنم.

خداوندا شفاعت پیامبر و اهل بیت را قسمت این جمع بفرما. به روان پاک شهیدان و اهل بیت صلواتی عنایت بفرمایید.

دانلود فایل متنی

حکمتهای خدا

جلسه پانزدهم تفسیر موضوعی قرآن کریم (سوره اسراء آیات 23 تا 25)- حکمتهای خدا

🕌 شهرری، حرم حضرت عبدالعظیم (ع)- استاد سید جواد بهشتی

دانلود فایل صوتی

سلام علیکم و رحمه الله

بسم الله الرحمن الرحیم

«الهی وَ أَنْطِقْنِی بِالْهُدَی، وَ أَلْهِمْنِی التَّقْوَی»

ماه شریف رجب، شب جمعه، شب رحمت و مغفرت، شب زیارتی سالار شهیدان محبوب دل آدمیان در آستانه میلاد مسعود شخصیت بزرگ جهان اسلام مولای متقیان امیرالمومنین علی علیه السلام و روز پدر هستیم. تقاضا می­کنیم به روان تابناک امیرالمومنین علی (ع) و فرزندان معصومش صلواتی هدیه بفرمایید. از نظر آیات قرآن، پیامبران و امامان، پدران معنوی ما هستند، قرآن می­فرماید: « أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ»، پدر شما ابراهیم است، پیغمبر (ص) می­فرمایند: (من و علی (ع) پدران شما هستیم). در دهه مبارک فجر هستیم، از خداوند می­خواهیم تا پدران انقلاب اسلامی ایران، بنیانگذار جمهوری اسلامی و رهبر عزیزمان را حفظ بفرماید و ما را قدردان پدرانمان قرار بدهد، صلواتی عنایت بفرمایید. یک صلوات هم برای پدران خودتان بفرستید.

امشب تفسیر قرآن کریم سوره اسراء آیات 23 تا 25 را خدمتتان عرض می­کنم.

قرآن کریم می­فرماید: « يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشَاءُ» ( سوره بقره – فراز ابتدایی آیه 269 ) ، خدا حکمت را به هرکس که بخواهد، می­دهد، « وَ مَن يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا» ( سوره بقره – فراز دوم آیه 269 ) ، و به هرکسی که حکمت داده شود، در واقع  خیر فراوان داده شده است، این حکمت، این خیر کثیر چیست؟ ما در شب های جمعه قبل خیلی از وقت­ها برای معنی آیات از خود قرآن کمک گرفته ­ایم، مجموعه­ ای از آیات در سوره اسراء بیان شده است که ما در سه شب جمعه پیش رو ­خواهیم گفت، در پایان این آیات خداوند می­فرماید: « اینهایی که در این آیات گفته شد حکمت بود. » ما اسم این سه برنامه پیش رو را حکمت­های خداوند گذاشته­ ایم، حکمت چیست؟ به معنای خیر فراوان است.

« اعوذ بالله من الشیطان الرجیم»

« وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا » ( سوره اسراء – آیه 23 )

« وَقَضَى رَبُّكَ»، در زبان عربی وقتی دستور می­دهند، فرمان می­دهند، چند کلمه را به کار می­برند، گاهی می­گویند: «اَمرَ» یعنی فرمان داد، گاهی می­گویند: «حَکَمَ»، یعنی فرمان داد، گاهی می­گویند: «قَضَی» یعنی فرمان داد، فرقش چیست؟

در دادگاه­ها زمانی که یک پرونده مطرح می­شود و قاضی حکمی می­دهد، ولی طرفین می­دانند، این حکم، حکم قطعی نیست، یعنی اگر شکایت داشته باشند، این حکم به دادگاه تجدیدنظر می­رود و دوباره تجدیدنظر می­شود. آن حکم نهایی که دیگر برگشت ندارد به آن «قَضَی» می­گویند.

« وَقَضَى رَبُّكَ» یعنی می­گویند فرمانی داده است که دیگر برگشتی ندارد، قطعی است. این فرمان چیست؟ « أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ»، جز او را نپرستید، جز خداوند خالق، بقیه همه مخلوقات او هستند، همه نیازمند هستند، همه محتاج هستند، خورشید، ستاره­ها، ماه، درختان، خورشید، جنیان، سنگ­ها ، چوب­ها، لایق پرستش نیستند، فقط خدا را بپرستید، « وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا»، و به پدر و مادر خود احسان کنید، احسان به چه معناست؟ از قول علامه طباطبایی (ره) ، مفسر بزرگ اسلام و جهان تشیع که بیست جلد تفسیر المیزان را نوشته است، عرض می­کنم، ابتدا به روح و روان این شخصیت بزرگ یک صلوات بفرستید. خواهش می­کنم این کلمه را حفظ کنید، ( احسان) یعنی کار خوبی را به شکل خوب انجام بدهید، گاهی وقت­ها کارهای ما خوب است اما شکل انجام آن کار خوب نیست، مانند صادرات…گاهی تجار و بازرگانان ما محصول خوبی را صادر می­کنند، ولی بسته­بندی خوبی ندارد، مثلا زعفران خراسان را زمانی در یک گونی می­ریختند و آن گونی را به اسپانیا می­فرستادند و اسپانیا آن گونی را نیم گرم، نیم گرم به اندازه قیمت آن زعفران بسته­بندی­ به نام خودش صادر می­کرد، اشکال کار ما چه بود؟ شکل صادر کردن بود، « وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا»، به پدر و مادر خود احسان کنید، مثلا مریض هستند و به دکتر می­خواهد بروند، می­توانیم زنگ بزنیم تا ماشینی او را ببرد، اما نه … اگر خودم او را با احترام و با صبوری ببرم ، احسان کرده ام ، چرا که این شکل کار بسیار مهم است، البته که خود کار هم بسیار مهم است.

در چهارجای قرآن این آیه آمده است، در تمام این آیات هم لفظ والدین کنار خدا آمده است، خداوند ابتدا فرمود: « أَلّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا»، جز خدا را نپرستید و بعد احسان به پدر و مادر را بیان کرده است، امام رضا ^{علیه­السلام} به ما یاد داده است، ای شیعیان ما، زمانی که قرآن می­خوانید دقت کنید که چه موضوعی کنار چه موضوعی نشسته است، و بعد امام رضا ^{علیه­السلام} این مثال را زدند که ببینید احسان به والدین کنار توحید آمده است، یعنی بسیار اهمیت دارد.

جوان­های مکّه به پیامبر اسلام زودتر از پدران و مادرانشان ایمان آوردند، زمانی که مسلمان شدند این آیه­ها نازل شدند. به نظر شما به کدام پدر و مادر باید احسان کرد؟ پدر و مادر مسلمان یا پدر و مادر مشرک ؟ البته که هر دو … جوان­های مسلمان با پدر و مادرشان با احترام و محبت و با سلیقه رفتار می­کردند، پدر و مادرها زمانی که این رفتارها را می­دیدند با خود می­گفتند: « عجب!! چه دین خوبی، پدر و مادر را کنار خداوند گذاشته است. »

یک سوال دیگر، به پدر و مادر احسان کنیم یعنی به پدر و مادری که خوب است یا پدر و مادری که بد است هم باید احسان کرد ؟ هر دو …. چه پدر و مادر صالح ، چه پدر و مادر ناصالح ، به هر دو باید احسان کرد، حالا جوانی می­گوید : « این پدر و مادرم زود عصبانی می­شود، مادرم حرف رکیک می­زند، اینها وظایفشان را نسبت به من انجام نداده­اند »، عیبی ندارد، وظیفه شمای فرزند این است که به پدر و مادرت احسان کنی. سوال سوم، به پدر باید بیشتر محبت کرد یا مادر؟ بله مادر …. در چهار جای قرآن در رابطه با والدین صحبت کرده است، امّا در یک جای قرآن در یک خط ویژه در سوره احقاف در رابطه با مادر سخن گفته است، « وَوَصّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ» ( سوره احقاف – آیه 15 )، چرا ؟ به دلیل دو خصلت بارداری و شیردهی که مادر دارد، در قرآن چنین سفارش شده است.

یک سوال قرآنی از پیغمبر پرسیدند: « یا رسول الله ؛ این دو نفری که در قرآن سفارش شده­اند، به کدامیک از آن دو نفر بیشتر احسان کنیم؟ » پیغمبر فرمود : « بدون آنکه از پدر غافل شوید، بیشتر و زودتر به مادر محبت کنید. » سوال دیگر ؛ باید به پدر و مادر احسان کرد، آیا منظور پدر و مادری است که زنده هستند یا پدر و مادری که از دنیا رفتند؟ قیدی ندارد، منظور هر دو است. شخصی از امام محمد باقر ^{علیه­السلام} پرسید: « پدر و مادرم از دنیا رفته­اند، آیا باز هم بر من حقی دارند؟ » امام فرمود: « بله » …« یعنی ممکن است آن دنیا از من اعلام نارضایتی کنند؟ » امام باز  فرمودند: « بله»  « برای آنها چکار کنم؟ » امام فرمودند: « قرآن بخوان، صدقه بده، نماز بخوان، هر کار خیری که به قصد آنها انجام می­دهید به آنها می­رسد. » روایت داریم هر کار خیری را که به نیّت اموات انجام می­دهید به صورت یک شیشه عطر درمی­آید در حالیکه نام شما بر روی آن نوشته شده­است به دست آن فوت شده می­دهند و آن فرد می­فهمد که چه کسی برایش آن کار خیر را فرستاده است.

باز در روایات داریم، شب­های جمعه اموات دور هم جمع می­شوند، قبل از آنکه دور هم جمع شوند، می­آیند و روی دیوار خانه­شان می­نشینند و نگاه می­کنند که آیا بازماندگان، همسر، خواهر، برادر … کاری برای آنها انجام می­دهند؟ بعضی از آنها با حسرت و دست خالی برمی­گردند، مخصوصا شب جمعه، صبح جمعه برای آنها هدایایی بفرستیم، بسیار خوب ؛ الان که یادمان هست دعایی کنیم، خداوندا برای گذشتگان، شهیدان عزیز، علمایی که ما را هدایت کرده­اند، مخصوصا والدین این جمع رحمتت را سرازیر بفرما. ما امشب آمده­ایم زیارت امامزادگان، ثواب این زیارت را به روح آنها برسان.

«وَبِالْوَالِدَيْنِ»، (ب) به چه معناست؟ معمولا در زبان فارسی همان (به) معنا می­شود، ولی چند جور (ب) در زبان عربی داریم، یک (باء الصاق) هست، الصاق به معنای چسباندن است، خدمتی که ما به پدر و مادر می­کنیم، «بِالْوَالِدَيْنِ»، یعنی باید چسبیده و بدون واسطه باشد، یک گونی برنج را برایش ببر نه اینکه خودت بفرستی، خودت به حمام ببر، خودت رانندگی کن، خودت به بیمارستان ببر، «وَبِالْوَالِدَيْنِ»، او ببیند که برایش عرق می­ریزی، کیف کند که چه بچه­هایی تربیت کردم، از امام صادق ^{علیه­السلام} پرسید: « هر دری را می­زنم با در بسته روبه­رو می­شوم، گره به کارم افتاده است . » امام پرسیدند: « مادر یا پدر داری؟  آنها پیش خدا خیلی عزیزاند، برو به آنها بگو و از خدا کمک بخواه» ، گفت: « نه ندارم، نه پدر و نه مادر » امام صادق ^{علیه­السلام} فرمودند: « وضو بگیر و به سر قبر آنها برو، دو رکعت نماز بخوان، دستهایت را به سمت آسمان بگیر و توسل کن، بگو به حق پدرم، به حق مادرم کمکم کن. » توسل به چه معناست؟ یعنی وسیله آوردن در پیشگاه خدا، این را چه کسی گفته است؟ خود خدا … در کجا گفته است؟ آیه 35 سوره مبارکه مائده، «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ»، « وَ ابْتَغُوا»، یعنی پیدا کنید، برای تقرب به سوی خدا ، وسیله را پیدا کنید. از پیغمبر پرسیدند: « ای پیغمبر خدا، منظور از وسیله که در این آیه آمده است، چیست؟» پیغمبر فرمودند: « منظور این کتاب (قرآن) است، قرآن وسیله است. » ما شب­های احیاء چه می­کنیم؟ ابتدا این کتاب را رو به­ روی صورتمان باز می­کنیم و سپس روی سرمان می­گیریم، به این توسل می­گویند. دوباره پرسیدند : « یا رسول­الله جز قرآن وسیله دیگر چیست؟ » فرمودند: « من وسیله هستم، علی ^{علیه­السلام}، فاطمه ^{سلام­الله­علیها}، حسن ^{علیه­السلام}، حسین ^{علیه­السلام} وسیله هستند، مسجد، پدر ومادر، شهدا، مومنین وسیله هستند. »

مثلا همین امامزادگانی که ما در کنارشان هستیم، خدایا به حق سیدالکریم علیه السلام گره از کار ما باز کن. به حق فاطمه بنت اسد سلام الله علیها که چنین فرزندی به جامعه بشری عرضه داشت، خدایا گره از کار ما باز کن، زن و شوهرهایی که فرزندی ندارند، خدایا به حق مولود روز شنبه فرزندانی سالم و صالح مرحمت بفرما.

پدر و مادر چند جور هستند، پدر و مادرهای جوان، پدر و مادرهای پیر … به کدام باید بیشتر احسان کنیم؟ « إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا» ( سوره اسراء – آیه 23 ) ، اگر یکی از آنها یا هر دو پیر شدند، باید توجه بیشتر به آنها کرد، پیرها ویژگی­هایی دارند، کم حوصله و فراموشکار، پرتوقع و دلشکسته می­شوند، این ما هستیم که باید حوصله به خرج بدهیم، اگر پدر و مادرهایتان به سن پیری رسیدند، « فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ»، یعنی بی­احترامی نکنید،« أُفّ» کمترین بی­احترامی در زبان عربی است، به زبان فارسی بخواهیم بگوییم، می­شود (اَه) نه، نه … این کلمه را نگو. « وَلَا تَنْهَرْهُمَا»، از خانه­ات بیرونش نکن ، نگو به آسایشگاه برو . « وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا»، با آنها احترام­آمیز سخن بگویید. مثلا می­گوید: « این پدر ما، پدرمان را درآورده است!! » دو روز پیش به او زنگ زده­ام ، می­گوید دو ماه است که به ما زنگ نزدی، عیبی ندارد ، طبع پیری همین است ، یادش می­رود ، شما نباید ناراحت شوی ، نباید دلخور شوی، مثلا می­گویید : « همین ده روز پیش به حسابش پول واریز کردم، می­گوید شش ماه است که به من پول نداده­ای » ، نباید عصبانی شوی، نباید کلمه تندی بگویی، حاج­آقا قرائتی، استاد بنده، پیشنهادش این است، الان که خانه­سازی­های انبوه داریم، مثلا 100 دستگاه، 200 دستگاه خانه می­سازند و مکان­هایی را در همانجاها مثل سالنی می­سازند که اگر عزایی، عروسی یا میهمانی داشتند آنجا بتوانند مراسم بگیرند، حاج­آقا قرائتی پیشنهادش این است، حالا که شما 200 واحد دستگاه می­سازی، 220 واحد بساز، 20 تای آن را برای سالمندان بساز، سالمندانی که فرزندانشان در همین مجتمع زندگی می­کنند، ولی این پدر یا مادر پیر نمی­توانند با آنها زندگی کنند، در همین مجتمع بتوانند کنار آنها زندگی کنند.

« وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ» ( سوره اسراء – آیه 24 ) ، «جَنَاحَ» یعنی بال، پرندگان بال دارند، می­فرماید: « بالهای فروتنی را از روی محبت نه رودربایستی مقابل پدر و مادر بیفکن. » چند چیز را تا الان از آیات یاد گرفتیم.

1. به پدر و مادر احسان کنید.
2. به پدر و مادر احترام کنید.
3. به پدر و مادر تواضع کنید.

مثلا شما مهندس هستید و پدرتان شش کلاس سواد دارد، بد است باد به غبغب بیندازیم که من مهندس پتروشیمی هستم، من دکتر هستم، من فوق لیسانس هستم، با پدرش آمده است ولی او را معرفی نمی­کند. چه خبرت است؟ هرچه که هستی، فرزند این پدر، فرزند این مادر هستی.

عید غدیر خم جمعی در جماران به دیدن امام خمینی (ره) رفته بودند. وزیری هم در آن جمع بود که برای صحبت کردن نوبت به او رسید، عید را به امام تبریک عرض کرد و گفت : « این فرد هم پدرم هست » ، امام گفت: « پس چرا جلوتر از پدر راه می­روی ؟ وزیر هستی که باش!! » خود حضرت امام ، در 12 بهمن ماه ، از هواپیما پیاده شد، در فرودگاه مهرآباد، برادر بزرگ ایشان هم به استقبال آمدند ، حالا این دو برادر می­خواهند وارد سالن شوند و ملّت ایران هم منتظرند، ایشان فرمودند: « برادر بزرگتر همانند پدر است. من مسلمانم، مسلمان باید سبک زندگیش اسلامی باشد. »

با خدا باش و پادشاهی کن …. بی­خدا باش و هرچه خواهی کن

ما وظیفه­مان پدر داری و مادر داری است، وظیفه­مان این است. « وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ»، از روی عشق در برابر پدر و مادر تواضع کن. « وَقُلْ»، و بگو ، « رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا»، امام زین­العابدین ^{علیه­السلام} این آیه را در دعای ابوحمزه ثمالی گنجانده است، خوب است این دعا را در قنوت نمازهایمان بخوانیم. ( اَللّـهُمَّ اغْفِرْ لي وَلِوالِدَي وَارْحَمْهُما كَما رَبَّياني صَغيراً اِجْزِهما بِالاْحسانِ اِحْساناً وَبِالسَّيئاتِ غُفْراناً)، یعنی خدایا همانگونه که این پدر، این مادر در کودکی به من محبت کرد، مرا تربیت کرد، به من عشق ورزید، حالا که پیر شده است، به من کمک کن تا من به آنها خدمت کنم. جملاتی که امام زین­العابدین ^{علیه­السلام} به این آیه اضافه کرده است به این معنی است، (اِجْزِهما) یعنی پاداش بده، اگر نیکوکاری کردند به آنها پاداش بده، پاداش آنها را زیاد کن، اگر گناهکار بودند، گناهانشان را بیامرز.

« رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا فِي نُفُوسِكُمْ» ( سوره اسراء – آیه 25 ) خدا می­داند که در دل شما چه می­گذرد. بعضی­ها از پدر و مادرها خسته شده­اند، پدر و مادرها پیر شدند و همه­اش مریض هستند، همه­اش دکتر هستند، نمی­توانند حتی خود را کنترل کنند، خیلی سخت شده است، خدا از دل آن بچه­ها باخبر است، بعضی اوقات بدشان نمی­آید که استغفرالله اتفاقی بیفتد، خدا از دل شما باخبر است،     « إِنْ تَكُونُوا صَالِحِينَ»، اگر قصدهایتان خوب باشد هم خداوند می­داند. « فَإِنَّهُ كَانَ لِلْأَوَّابِينَ غَفُورًا»، اگر از این فکرهای بد کردید هم توبه کنید، خداوند توبه کنندگان را می­آمرزد.

سالار شهیدان حضرت امام حسین ^{علیه­السلام} این قصه را تعریف کرده است، علامه مجلسی در کتاب بحارالانوار جلد 92، صفحه 262 این قصه را از قول امام حسین ^{علیه­السلام} نقل کرده است، امام حسین ^{علیه­السلام} می­فرمایند: « شبی تاریک در خانه خدا، طواف می­کردیم، جوانی را دیدم که بسیار جانسوز ناله می­کند، پدرم مرا صدا زد: حسین جان، یک گناه­کار پشیمان است، برو ببین چه مشکلی دارد؟ امام حسین ^{علیه­السلام} پیش جوان آمد و از او سوال کرد چه اتفاقی افتاده است؟ همه دلها را با این اشک­ها لرزاندی، جوان گفت: من قصه ای دارم، به پدرم خیلی بد کردم، من اهل گناه و بدی بودم، هرچه پدرم مرا نصیحت می­کرد و اندرز می­داد لجاجت می­کردم، تا پولی را برای کار بدی پیدا کردم، می­دانستم آن پول در کجای خانه است، پدرم نمی­گذاشت آن پول را بردارم، برای همین کتکش زدم، انداختمش و پول را برداشتم و کار خودم را انجام دادم، پدرم مرا نفرین کرد، فلج شدم، آمدم پیش پدرم و گفتم: پدر من، درست است من آدم بدی هستم ولی من فرزند هستم آیا باید مرا نفرین کنی؟ پدرم گفت: خیلی دلم را شکستی، آمدم مکّه پرده خانه خدا را گرفتم و تو را نفرین کردم، گفتم: پدرجان، تو پدر هستی، حالا هرچه من بد، یک بار دیگر دعا کن تا من شفاء بگیرم، گفت نمی­شود، تنها یک راه دارد، اسم مرا در کاروانی بنویس و من را به مکّه ببر، دوباره همان پرده خانه خدا را بگیرم و با همان حال دعا کنم، تا ان­شاءالله سلامتیت برگردد، من هم چنین کردم و دوتایی راهی مکّه شدیم، اما در راه حادثه­ای پیش آمد و پدرم از دنیا رفت، الان وضعم این است، امیرالمومنین فرمودند: یک دعایی است، پیغمبر به من یاد داده­است ، اسم اعظم خداوند در این دعا هست، این را بخوان، شفاء پیدا می­کنی، معلوم می­شود آن فرد واقعا عذرخواه بوده است. جوان دعا را خواند و پیغمبر را در خواب دید، پیغمبر به بدن او دست کشید و از خواب بیدار شد، همه دیدند گریه می­کند، فهمیدند که سالم شده است، اسم آن دعا چیست؟ دعای مشلول که در مفاتیح هست. »

آقایان، خانم­ها ما امشب گفتیم حضرت علی ^{علیه­السلام} و پیغمبر ^{صلی­الله­وعلیه­وآله­وسلم} پدر ما هستند، امام زمان ^{عجل­الله­تعالی­فرجه}، امام رضا ^{علیه­السلام}، امام صادق­ ^{علیه­السلام} پدران ما هستند، آیا از ما راضی هستند؟ همین امشب امامزادگان را واسطه قرار بدهیم، ای امام زمان ^{عج­الله­تعالی­فرجه} به ما اینطور گفتند که هفته­ای دوبار پرونده اعمال ما به دست شما می­رسد، ما شرمنده شما هستیم، ما به ظاهر، به شعار مسلمان هستیم، ولی شرمنده شما هستیم، ما را ببخش. ای پدر قرآنی ما برای ما دعا کن.

خدایا شب جمعه است، ماه رجب است و گناهان ما فراوان است، (الهی بحقّ محمدٍ و علیٍ و فاطمةَ و الحسنِ و الحسین و تِسعةِ المعصومین من ذریه الحسین، بدماء شُهَداءِنا و بِحَقِ اِمامِ زَمانِنا یاالله یا رَحمنُ یا رَحیم یا مُقَلِبَ القُلوب ثَبِت قُلوبَنا علی دینِک) خدایا در این شب عزیز ما را ببخش و بیامرز، گذشتگان را رحمت فرما، بر مقام شهیدان بیفزا، دعاهایی که می­فرمایند به استجابت برسان، ما را اهل نیایش قرار بده، بیماران لباس عافیت بپوشان، امانتی را که امام و شهیدان به ما سپردند، به ما کمک کن به نسل بعد بسپاریم، رهبر عزیزمان، کشور عزیزمان، مردم عزیزمان را از هر گزندی مصون بدار، به روان پاک شهیدان صلواتی عنایت بفرمایید.

دانلود متن