دانلود فایل صوتی (صفحه 79 قرآن کریم)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

سورۀ نساء، سورۀ «زنان و خانواده» است. بخشی از مسائل خانواده، مسائل مالی مثل مهریه، نفقه و ارث است. مسائل مالی خیلی مهم است و در روابط عاطفی هم تأثیر ‌می‌گذارد. این صفحه در ادامۀ صفحۀ قبل به دنبال «سهام ارث» است.

اولین آیه، ارث زن و شوهر از یکدیگر است.

صفحۀ 79 قرآن کریم

سورۀ مبارکه نساء

آیات 14-12

آیۀ 12 : «وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَإِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۚ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ ۚ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۗ وَإِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ ۚ فَإِنْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَىٰ بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ ۚ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ»

«وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ» برای شما مردان، نصف آنچه از همسرتان که از دنیا رفته و به جا گذاشته است، به شما ‌می‌رسد، اگر فرزندی –حتی از یک همسر دیگر– نداشته باشد. وقتی زنی، فرزند نداشته باشد، نصف دارایی‌ او به شوهرش می‌رسد. «فَإِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ» اما اگر صاحب فرزند –حتی از شوهر دیگر– است یک چهارم –از دارایی زن– به شما ‌می‌رسد. «مِمَّا تَرَكْنَ» از آنچه به جا گذاشته است. «مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ»، همه بدانند تقسیم ارث، بعد از اجرای وصیت و بعد از پرداخت بدهکاری‌ها است. ناگهان ارث تقسیم نشود و بدهکاری‌ها روی دست همه بماند. این نشانۀ اهمیت حقوق دیگران است. «وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ»، حالا یک مردی از دنیا رفته، یک چهارم دارایی او به خانمش می‌رسد، «إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ» اگر شما فرزند نداشته باشید، حتی از همسر دیگر. «فَإِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ» اما اگر فرزند دارید، حتی اگر از یک همسر دیگر، یک هشتم دارایی شما به خانم می‌رسد. باز تکیه ‌می‌کند: «مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ» بعد از وصیتی که شما کردید. باید به آن وصیت عمل، بدهکاری‌های شما هم پرداخت شود و بعد یک هشتم به همسر شما ‌می‌رسد.

«وَإِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً» اگر مردی از دنیا رفته یا زنی از دنیا رفته، از او به جای مانده «كَلَالَةً»، «كَلَالَة» یعنی خواهر یا برادر. در اینجا فقیه‌های ما ‌می‌فرمایند: منظور آن حالتی است که شخص از دنیا رفته، هم فرزند و هم پدر و مادر ندارد، اما خواهر و برادر دارد. اصطلاحاً خواهر و برادر در ارث، دایرۀ دوم هستند. دایرۀ اول، همسر، فرزند، پدر و مادر است. «أَوِ امْرَأَةٌ» یا یک زنی است که «وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ» برادر و خواهر دارد، «فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ» برای خواهر و برادر هر کدام یک ششم است. «فَإِنْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ» اما اگر بیش از یک خواهر و برادر بودند، مثلاً 5–6 تا خواهر و برادر هستند، آن‌ها به طور مساوی، دو سوم از ارث را، ارث می‌برند. البته فراموش نکنید «مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَىٰ بِهَا أَوْ دَيْنٍ» بعد از اینکه به وصیتی که نوشته شده، عمل و بدهکاری‌ها پرداخت شد، باید این تقسیم‌ها صورت بگیرد. «غَيْرَ مُضَارٍّ ۚ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ»، ضمناً یک هشدار! نباید کسی برای ضرر رساندن، وصیت کند. مثلاً وصیتش به گونه‌ای باشد که کسی را از بهرۀ ارث محروم کند. ما از این شکل وصیت کردن، نهی شده‌ایم. وصیت باید حکیمانه و برای منظور مهمی باشد. برای اضرار نباشد.

«وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ» و خداوند دانای بردبار است. تماشا ‌می‌کند که بندگانش چطور عمل ‌می‌کنند…

آیۀ 13 : «تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ ۚ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ»

«تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ» این‌ها قوانین خدا است. آن‌ها را دست کم نگیرید. «وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ» هرکس از خدا و رسول او، فرمانبری کند. تسلیم باشد، اطاعت کند، «يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ» خداوند او را به بهشت‌هایی که از زیر درختانش نهرها جاری است وارد ‌می‌سازد، «خَالِدِينَ فِيهَا» و برای همیشه‌ها در آن بهشت‌ها خواهد بود «وَذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ» این است یک موفقیت بزرگ…

آیۀ 14 : «وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ»

«وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ» و هر کس نافرمانی کند از خدا و رسول او، «وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ» و از مرزها و قوانین خدا تجاوز کند، «يُدْخِلْهُ نَارًا» خداوند او را وارد آتش ‌می‌کند. چگونه آتشی؟ «خَالِدًا فِيهَا» برای همیشه‌ها، «وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ» و برای او عذابی خوارکننده است.

به قوانین و مرزهای خداوند، احترام بگذاریم.

خیر خواهیم دید…

خدانگهدار شما…

جلسه بعد