شرح صفحه 65 قرآن کریم
/0 دیدگاه /در بر ساحل نور/توسط مدیرروابط مسلمانان و بیگانگان (صفحه 65 قرآن)
شرح صفحه 65 قرآن کریم، سوره آل عمران آیات 121-116 از مجموعه دروس بر ساحل نور توسط حجت الاسلام سید جواد بهشتی را به صورت فیلم، صوت و متن پیاده شده تقدیم شما مخاطبان قرآنی می نمائیم.
دانلود فایل صوتی (صفحه 65 قرآن)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
خوش آمدید به مهمانسرای خدا…
این صفحه دربارۀ آیات جنگ و صلح است.
در غالب ایام تاریخ بشر، جنگ و صلح بوده است. همواره حقپرستان با اهل باطل در ستیز بودهاند. امتحان انسان هم این است. انسان باید موضع خود را روشن کند و نمیتواند موضعی خنثی داشته باشد.
صفحۀ 65 قرآن کریم
سورۀ مبارکه آلعمران
آیات 121-116
اولین آیۀ این صفحه میفرماید:
آیۀ 116 : «إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۖ وَأُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ»
«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا» آنها که کافر شدند، داراییها، نیروی انسانی و فرزندانشان نمیتواند آنها را از مجازات خدا بینیاز کند. و در پناه دارایی یا نیروی انسانیشان سالم بمانند. نه…، اگر قهر خدا برسد به هلاکت میرسند. «وَأُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ» و اینها همنشینان آتش هستند. «هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ» برای همیشه در آتش خواهند بود.
بعد مَثالی میزند –در قرآن کریم حدود صد مَثل وجود دارد؛ مَثل یک گزارۀ کوتاهِ شیرینِ قابل عبرت است که مردم میتوانند برای یکدیگر نقل کنند– .
میفرماید:
آیۀ 117 : «مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَٰذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَٰكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ»
«مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَٰذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا» حکایت کسانی که پول خرج میکنند برای رسیدن به مقاصد دنیایی خودشان ،مَثل منافقین و یهودیان، برای کوبیدن مسلمانان، مَثَل آنها «كَمَثَلِ رِيحٍ» حکایت بادی است که «فِيهَا صِرٌّ» بادی است که سوزان است. سوزندگی آن یا به دلیل حرارت زیاد و یا به دلیل سردی زیاد است …
عزیزان من توجه کنید!
باد یکی از نعمتهای خداست. باد باعث پیوند زدن ابرها به همدیگر میشود و باران میبارد. باد، گردههای گلها را به همدیگر میرساند تا میوههای خوبی به وجود بیایند. باد است که فضا را برای ما معطر و دلپسند میکند. باد فواید زیادی دارد. اما همین باد اگر خیلی سرد باشد یا خیلی گرم باشد، زراعت را نابود میکند. تحمل آن خیلی سخت میشود. انفاق هم اینگونه است. انفاق مثل باد میماند. فضا را معطّر میکند. گلها را شکوفا میکند. گیاهان و ابرها را بارور میکند. این فواید انفاق مسلمانان است که با نیتهایی پاک، پولی در راه خدا میدهند.
حکایت کسی که با غَرَض و به قصد سرکوب کردن خداپرستان، پول خرج میکند، مانند باد است. چگونه بادی؟ بادی سوزان که یا خیلی سرد است و یا خیلی گرم که زراعت را نابود میکند.
«فِيهَا صِرٌّ» یک سوزندگی در آن است، «أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ» به مزرعۀ مردم میرسد آن باد سوزان که «ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ» به خودشان بد کردند. چرا بد کردند؟ یا در فصل نامناسب کشاورزی کردند یا در زمین نامناسب که در معرض باد سوزان بوده یا مراقبتهای لازم را نکردند! پس هنگامی که این باد آمده «فَأَهْلَكَتْهُ» آن حَرث –زراعت– را نابود کرد. «وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ» خدا به کسی ظلم نمیکند. «وَلَٰكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ» این انسانها هستند که خودشان ظلم میکنند…
خوب این کشاورز باید با مطالعه کشاورزی بکند و نسبت به زمانِ داشت و برداشت آگاه باشد. همچنین بداند که چه مراقبتهایی را باید انجام بدهد تا محصولات نابود نشوند. در غیر این صورت تقصیر خود او است که با بیمطالعه کارکردن و با غرضورزی محصولاتش از بین رفتهاند.
آیۀ بعدی:
آیۀ 118 : «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ ۚ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ»
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» ای کسانی که ایمان آوردهاید، «لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ» از غیر خودتان …
«بِطَانَةً» یعنی لباس زیر. در حال حاضر من یک لباس رو دارم و یک لباس زیر که به تنم چسبیده است که به آن «بِطَانَةً» میگویند. در زبان عرب، به مَحرم اسرار «بِطَانَةً» میگویند. چون زیر است و پیدا نیست. مَحرم اسرار خودتان را از غیر خودتان انتخاب نکنید. ما نباید به یک انگلیسی -یا یک آمریکایی و یا یک اسرائیلی- که به ایران آمده، اسرارمان را بگوییم؛ نه…! اسرار ما باید بین خودمان بماند.
«لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا» آنها کوتاهی نمیکنند از آسیب زدن به شما. بیدار باشید! «وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ» دوست دارند شما را به رنج و زحمت بیاندازند. بیدار باشید! «قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ» بغض و کینه از گفتههای آنها پیداست. «وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ» آن کینهای که در دل پنهان کردند، از این بغض آشکار هم بزرگتر است.
در تاریخ اسلام آمده که مسلمانان در بین مشرکین فامیلهایی داشتند، در بین یهودیان همسایه و یا دوستانی داشتند که با هم تجارت –صادرات و واردات– میکردند. این موارد به غیر از آن مراودات و مناسبتشان بود. آنها گاهی هم در مسائل دینی دخالت میکردند. یهودیها و مشرکین از مسلمانها اطلاعات میخواستند. تا از آن اطلاعات، به نفع خودشان استفاده میکردند.
پس این آیه نازل شد؛ اگر شما با ایشان تجارت میکنید، ایرادی ندارد. ولی اگر همسایه و فامیل هستید، مراقب باشید! دربارۀ اخباری که از شما میخواهند، آنها را محرم اسرار قرار ندهید. اعتماد نکنید…!
«قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ» ما بیان کردیم برای شما آیههای خودمان را، «إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ» اگر اندیشه کنید، اگر عقلتان را به کار بیندازید، اگر سادگی نکنید. اما اگر ساده لوح باشید، به بیگانه اعتماد میکنید و بعد هم سریال آن را میسازند و همۀ ما را محکوم میکنند!! که چرا اینجا سادگی به خرج دادید و یک خارجی به اطلاعات ما –اطلاعات اقتصادی، فرهنگی و نظامی– اشراف پیدا کرد؟؟ البته که این به خاطر سادگی ما بود. ولی ما میگفتیم دلیل اعتماد ما به او این بود که در انگلیس در یک دانشگاه درس میخواندیم …
یا در تجارت –مثلاً تجارت کشمش و یا تبادل صنعت و یا اگر رفت و آمد تجاری داریم –، حتماً مراقب باشیم که در کنار این مناسبات اقتصادی، کلاه سرمان نرود!.
آیۀ 119 : «هَا أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ ۚ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ»
«هَا أَنْتُمْ» مسلمانها! مراقب باشید، «أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ» شما آنها را دوستشان دارید، «وَلَا يُحِبُّونَكُمْ» آنها شما را دوست ندارند، «وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ» شما به همۀ کتابهای آسمانی –از جمله به تورات، انجیل و صحف–، اما آنها اینطور نیستند. آنها قرآن شما را قبول ندارند. «وَإِذَا لَقُوكُمْ» وقتی آنها با شما دیدار میکنند، «قَالُوا آمَنَّا» برای اینکه کلاه سر شما بگذارند، میگویند ما ایمان آوردیم. «وَإِذَا خَلَوْا» وقتی میروند در جلسات خلوت خودشان، «عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ» سرانگشتان خودشان را میگزند از خشم و عصبانیت؛ که چرا مسلمانها در حال پیشرفت هستند؟! «قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ» بگو بمیرید از خشمتان. «إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ» خداوند به نیتها و مقاصدی که در دلها است، آگاه است.
مسلمانها در جنگ احد متأسفانه شکست خوردند. دلایل آن هم در صفحات بعدی خواهد آمد. مسلمانها غصه میخوردند و روحیۀ خود را باخته بودند.
میفرماید:
آیۀ 120 : «إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا ۖ وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا ۗ إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ»
دشمن را نگاه کنید، «إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ» اگر یک پیروزی یا موفقیتی به شما برسد، آنها ناراحت میشوند. «وَإِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا» اگر شکستی بخورید، حادثهای –سیل و یا زلزلهای– برای شما پیش بیاید، خوشحال میشوند. «وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا» تکلیف شما چیست؟ اگر ایستادگی کنید و تقوا پیشه کنید، «لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا» نقشههای آنها نمیتواند به شما آسیبی برساند. «إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ» خداوند به آنچه آنها انجام میدهند، احاطه و اشراف دارد.
از آیۀ زیر به بعد، سرگذشت جنگ احد است. که یک آیۀ آن در این صفحه و بقیه در صفحۀ بعد خواهد آمد؛
آیۀ 121 : «وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ»
«وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ» ای پیامبر! یاد کن آن روزی را که صبحگاه، از خانوادۀ خود خداحافظی کردی، آمدی در میدان احد تا لشکرگاه مسلمانها را به آنها نشان بدهی، «وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ» و خداوند شنوای داناست.
(صفحه 65 قرآن)
ان شاء الله خلاصۀ جنگ احد را در صفحۀ بعد بیان خواهیم کرد …
خدانگهدار شما…

