حکومت و قضاوت از آن پیامبران نه طاغوت‌ها (شرح صفحه 88 قرآن کریم)

شرح صفحه 88  قرآن کریم، سوره نساء آیات 65-60 از مجموعه دروس بر ساحل نور توسط حجت الاسلام سید جواد بهشتی را به صورت فیلم، صوت و متن پیاده شده تقدیم شما مخاطبان قرآنی می نمائیم.

دانلود فایل صوتی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

بین یک یهودی و یک منافقِ مسلمان، اختلافی پیش آمده بود. تصمیم گرفتند که داوری انتخاب کنند. مرد یهودی گفت: ما پیامبرِ شما را به صداقت و داوری قبول داریم. اما منافقِ مسلمان، یکی از بزرگان یهودی به نام «کعب بن اشرف» را به عنوان داور انتخاب کرد؛ چون احساس می‌کرد که می‌تواند او را با رشوه بخرد. ببینید که کار انسان به کجا کشیده می‌شود…

یهودی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم را قبول می‌کند ولی مسلمان به آغوش یهودی‌ها می‌رود…

اینگونه بود که این آیه نازل شد:

صفحۀ 88 قرآن کریم

سورۀ مبارکه نساء

آیات 65-60

آیۀ 60 : «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا»

«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ» آیا ندیدی کسانی را که می‌پندارند ایمان آورده‌اند به آنچه بر تو نازل شده (قرآن) و آنچه بر پیامبران قبلی نازل شده (انجیل و تورات)، اما در عمل «يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ» می‌خواهند اختلافات خودشان را ببرند به نزد طاغوت، تا او داوری کند، «وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ» در حالی که مأموریت یافته‌اند کفر بورزند به طاغوت‌ها و به انسان‌های سرکش! داور باید عادل باشد. «وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا»، این آیه‌ای است که طاغوت و شیطان بر هم منطبق شده است. امام خمینی می‌فرمود: آمریکا شیطان بزرگ است. مسلمان‌ها مأموریت دارند که از طاغوت اجتناب کنند. بعد در پایان به جای کلمۀ «طاغوت» کلمۀ «شیطان» را قرار داده است. «شیطان می‌خواهد گمراه کند آن‌ها را در یک مسیر گمراهیِ عمیق».

آیۀ 61 : «وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا»

«وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ» هنگامی‌ که به آن‌ها گفته می‌شود: بیایید به سوی چیزی که خدا نازل فرموده، «وَإِلَى الرَّسُولِ» بیایید به پیام‌های پیامبر توجه کنید، «رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا» منافقین را می‌بینی که مُصرانه می‌خواهند راه دعوت پیامبر را ببندند. منافقین در بین مسلمان‌ها هستند و در کوچه، خیابان و در مسجد با هم رفت و آمد می‌کنند، شناسنامۀ مسلمانی دارند، اما برای تخریب اسلام و تضعیف پیامبر صلی الله علیه و آیه و سلم فعالیت می‌کنند. منافقین نه فقط در زمان‌های قدیم، بلکه در همۀ روزگاران وجود دارند. پس لازم است که مسلمان‌ها هوشیاری خود را حفظ کنند.

آیۀ 62 : «فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا»

«فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ» این منافقینی که اینگونه توصیف کردیم، حالشان چگونه است وقتی حادثه‌ای تلخ به خاطر عملکرد بد خودشان، برایشان پیش می‌آید، «ثُمَّ جَاءُوكَ» می‌آیند پیش شما توِ پیامبر، این‌هایی که در کار پیامبر کارشکنی می‌کردند تا مشکلی برایشان پیش آمد نزد تو پیامبر می‌آیند، «يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ» به خدا سوگند می‌خورند، «إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا» ما جز حُسن نیت قصدی نداشتیم. درست است به دنبال داوری یک یهودی رفتیم، ولی می‌خواستیم شما به زحمت نیافتید. ما حُسن‌نیت داشتیم. ما به دنبال توفیق و تسهیل در کارها بودیم. آن‌ها به جای اینکه عذرخواهی کنند، خطاهایشان را توجیه می‌کردند…

آیۀ 63 : «أُولَٰئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا»

«أُولَٰئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ» اینها کسانی هستند که خداوند از دل‌های آن‌ها آگاه است. خداوند نیت و قصد آن‌ها را می‌داند. «فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ» ای پیامبر! از مجازات آن‌ها صرف نظر کن، «وَعِظْهُمْ» و آن‌ها را اندرز بده. پیامدهای کارهایشان را برای ایشان توضیح بده و نصیحتشان کن. «وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا» با سخن رسا برایشان توضیح بده که کارشان درست نیست. خداوند در قرآن دربارۀ سخن گفتن به ما رهنمودهای زیادی داده است: «قُولُوا قَوْلًا سَدِیداً» سخن مستند بگویید، با دلیل حرف بزنید، با محبت، با احترام و نرم سخن بگویید تا در دل انسان‌ها نفوذ کنید. خداوند حتی دربارۀ منافقین به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می‌فرماید «بلِیغ» سخن بگو. تا منافقین بفهمند قصه از چه قرار است و راهشان اشتباه است.

آیۀ 64 : «وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا»

«وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ» و ما نفرستادیم پیامبری را مگر این که به فرمان خدا باید مورد اطاعت قرار بگیرد. اطاعت از پیامبر، اطاعت از خداست. خداوند که آغاز و انجام ما، آفرینش و رزق و روزی ما به دست اوست، فرموده که از پیامبر اطاعت کنید. فرمانبری ما از پیامبر به خاطر دستور خداست. «وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ»، إن‌شاءالله هم این بیماری کرونا ریشه‌کن شود و هم موانع راه برطرف شود تا رفت و آمد عاشقان بیت‌الله الحرام به مکه و مدینه تسهیل شود و به زودی زود قسمت همۀ علاقه‌مندان شود. وقتی در پیشگاه پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم می‌ایستیم و زیارتنامه می‌خوانیم، به آیۀ زیر می‌رسیم.

با هم بخوانیم:

«وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ» وقتی این آدم‌ها به خودشان ظلم –با نافرمانی از پیامبر– کردند، نه تنها به پیامبر آسیبی نرسید بلکه به خودشان ظلم کردند، «جَاءُوكَ»، ای پیامبر! یک چنین آدم‌هایی اگر پیش تو بیایند، «فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ» از خداوند طلب مغفرت کنند، «وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ» و پیامبر هم برای آن‌ها استغفار کند، «لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا» حتماً می‌یابند پروردگار را توبه پذیر مهربان…

از این آیه معلوم می‌شود که «توسل» یک حقیقتی قرآنی است. «توسل» به معنای این است که پیامبر برای گنهکاران وساطت و استغفار کند. مانند قصۀ حضرت یعقوب علیه السلام و فرزندانش؛ هنگامی که فرزندان حضرت یعقوب به پدرشان گفتند: پدر جان! تو برای ما در پیشگاه خدا استغفار کن. پدر هم به ایشان قول داد. این که ما می‌گوییم «یا حسین بن علی» و «یا امام رضا» شما برای ما در پیشگاه خداوند مغفرت بخواهید، یک حقیقت قرآنی است.

آیۀ 65 : «فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا»

«فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ» قسم به پروردگارت، ایمان ندارند «حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ» حتی اینکه وقتی‌ تو داوری می‌کنی در اختلافات بین آن‌ها، بپذیرند آن داوری را، «ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ» علاوه بر این که می‌پذیرند، در دلشان هم ذره‌ای دلخوری و رنجیدگی از قضاوت تو وجود نداشته باشد. این‌ها مؤمن «وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا» و کاملاً تسلیم داوری‌های تو باشند.

مفسران از این آیات برداشت کرده‌اند معصومیت پیامبر را. معلوم می‌شود داوری‌های پیامبر، احکام پیامبر، صد در صد درست است که خداوند به مسلمان‌ها می‌فرماید: اطاعت دربست داشته باشید.

از خداوند می‌خواهیم که فهم و شیرینی آیات خود را و همچنین عمل به رهنمودهای قرآن را به همۀ ما مرحمت بفرمایید.

انشالله…

خدانگهدار شما…

ضرورت دشمن شناسی (شرح صفحه 86 قرآن کریم)

شرح صفحه 86 قرآن کریم، سوره نساء آیات 51-45 از مجموعه دروس بر ساحل نور توسط حجت الاسلام سید جواد بهشتی را به صورت فیلم، صوت و متن پیاده شده تقدیم شما مخاطبان قرآنی می نمائیم.

دانلود فایل صوتی (صفحۀ 86 قرآن کریم)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

امیرالمؤمنین علیه السلام فرموده‌اند:«زیرک‌ترین شما دشمن شناس‌ترین شماست». مسلمان‌ها می‌دانستند که یهودی‌ها و مسیحی‌ها پیامبر و کتاب داشتند. مسیحی‌ها و یهودی‌ها به سختی قانع شدند که به جنگ مسلمان‌ها بیایند، برخلاف جنگ با مشرکین و رومیان…

اولین آیۀ این صفحه می‌فرماید:

صفحۀ 86 قرآن کریم

سورۀ مبارکه نساء

آیات 51-45

آیۀ 45 : «وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَلِيًّا وَكَفَىٰ بِاللَّهِ نَصِيرًا»

«وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ» خداوند داناتر است به دشمنان شما. دقت کنیدکه یهودی‌ها در کمین شما هستند و برای شما توطئه می‌کنند. «وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَلِيًّا وَكَفَىٰ بِاللَّهِ نَصِيرًا» اما از دشمن نترسید. خداوند سرپرست بزرگی است. خداوند یاری دهندۀ بزرگی است. خداوند برای شما کافی است، ولی شما بصیرت لازم دارید.

آیۀ 46 : «مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَٰكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا»

«مِنَ الَّذِينَ هَادُوا» جمعی از یهودیان، «يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ» کلام خدا را جابجا می‌کنند. این یک نوع دشمنی و جنگ با دین خدا است. به جای اینکه بگویند: «سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا» ما شنیدیم و اطاعت می‌کنیم، می‌گفتند: «سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا» شنیدیم و گوش نمی‌دهیم، ما همینیم که هستیم! «وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ»، در زبان فارسی هم می‌گوییم «بشنو که هرگز نخواهی شنید»، کسی که می‌خواهد لجاجت و لجبازی کند و انعطافی نشان ندهد، این عبارت را به کار می‌برد. پذیرش قرآن و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، برای یهودیان سخت بود.

«وَرَاعِنَا»، کلمۀ راعنا کلمه‌ای با چند معنی است. یهودیان از این کلمه سوء استفاده می‌کردند. «رَاعِنَا» یعنی «به ما نگاه کن، به ما توجه کن». یک معنای دیگر آن «ما را تحمیق کن، احمق به حساب بیاور». یهودی‌ها از این کلمه سوء استفاده می‌کردند و در جامعۀ اسلامی شایعه ایجاد می‌کردند که مسلمان‌ها به پیامبرشان می‌گویند: «رَاعِنَا»! ما را احمق کن. دشمنی‌های یهودی‌ها به شکل این اقدامات ضد فرهنگی بروز می‌کرد.

«لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ» می‌پیچاندند با زبان خودشان. «وَطَعْنًا فِي الدِّينِ» و در مسائل دینی طعنه می‌زدند. «وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا» اما اگر دین خدا را جابجا و تحریف نمی‌کردند و به راحتی می‌گفتند: شنیدیم کلام خدا را و اطاعت کردیم، «وَاسْمَعْ» پروردگارا! تو هم سخن ما را بشنو، «وَانْظُرْنَا» پروردگارا! به ما مهلت بده، «لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ» خوب این خیلی بهتر بود برایشان، «وَأَقْوَمَ» و استوارتر. «وَلَٰكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ» اما خداوند آن‌ها را محروم کرد از لطف خودش به خاطر انکار و کفرشان. «فَلَا يُؤْمِنُونَ» ایمان نیاوردند –بی‌انصاف‌ها– به اسلام، قرآن و به پیامبر اسلام، «إِلَّا قَلِيلًا» مگر یک تعداد کمی…

آیۀ 47 : «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ آمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَىٰ أَدْبَارِهَا أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ ۚ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا»

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ» ای کسانی که به آن‌ها کتاب داده شده، مخاطب مسیحی‌ها و یهودی‌ها هستند. «آمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا» به قرآنی که ما نازل کرده‌ایم، ایمان بیاورید. «مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ»، قرآن مقابل تورات و انجیل نیست بلکه کامل کنندۀ آن معارف است. هر کتاب آسمانی کامل‌تر از کتاب‌های آسمانی قبل از خود است و در مقابل کتاب قبلی نیست. ایمان بیاورید، «مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهًا» قبل از اینکه محو کنیم صورت‌هایی را، «فَنَرُدَّهَا عَلَىٰ أَدْبَارِهَا» برگردانیم به عقب، نابود کنیم آن‌ها را، ما خدا هستیم. قدرت داریم. سنت ما بر این است کسانی که سرکشی می‌کنند و استکبار می‌ورزند –در رأسشان هم ابلیس است–، را نابود می‌کنیم. «أَوْ نَلْعَنَهُمْ» یا محروم می‌کنیم آن‌ها را از رحمت خودمان، «كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ» همانگونه که بندرنشینانی به نام «أَصْحَابَ السَّبْتِ»که قصۀ آن‌ها بر سر زبان‌ها افتاده است، محروم کردیم. «السَّبْتِ» به معنای «روز شنبه» است. به آن جمعیتی که در بندر زندگی می‌کردند، امر شده بود که شنبه‌ها کار نکنند. بلکه باید عبادت و دید و بازدید می‌کردند، به نظافت می‌پرداختند، دینشان را یاد می‌گرفتند. اما خداوند اراده کرد که آن‌ها را امتحان کند –داستان آن را در سورۀ مبارکۀ بقره بیان کردیم– .آن‌ها هم که می‌دیدند ماهی‌های زیادی در روزهای شنبه کنار ساحل می‌آیند، به طمع افتادند و با ساخت حوضچه‌هایی در کنار ساحل، یک کلاه شرعی درست کردند. آن‌ها به ظاهر از قانون خدا اطاعت کردند، ولی در باطن به دنبال منافع خودشان بودند، خداوند هم آن‌ها را به بوزینه تبدیل و از رحمت خود دور کرد. در اینجا خداوند تهدید می‌کند «كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ»، همان قهر و غذابی که برای اصحاب سّبت فرستاد، برای شما هم می‌فرستد. «وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا» کار خدا شدنی و حتمی است.

آیۀ 48 : «إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ ۚ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا»

«إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ» خداوند اگر کسی به او شرک بورزد، این گناه را نمی‌بخشد. «وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ» اما کوچکتر و پایین‌تر از شرک را برای هر کسی که بخواهد و حکمتش اقتضا کند، می‌بخشد. امیرالمؤمنین علیه السلام در حدیثی فرمودند: «آیه‌ای در قرآن امید بخش‌تر از این آیه ندیدم، که خداوند وعده داده همۀ گناهان را به جز شرک می‌آمرزد».

پس گناه شرک چه می‌شود؟ اگر کسی توبه کند، مشرک توبه کند، آغوش رحمت خداوند به روی او باز است. بقیۀ گناهان بدون توبه و تنها با رحمت خداوند بخشیده می‌شود، البته این یک وعدۀ قیددار است. یعنی برای کسانی که خدا بخواهد. آیا ما هم جزء کسانی هستیم که خداوند می‌خواهد؟ این یک قید و شرطی است که دل ما را می‌لرزاند… «وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا» و هر کس برای خدای بزرگ شریک قائل شود، دروغ بزرگی به خدا بسته است.

آیۀ بعد:

دربارۀ یهودیان و یا مسیحیانی است که خودستایی می‌کردند و می‌گفتند: نژاد ما از بقیۀ نژادها بهتر است، ما به جهنم نمی‌رویم و حتماً اهل بهشت هستیم، ما دوستان خاص خداوند هستیم. آیه اینگونه پاسخ می‌دهد:

آیۀ 49 : «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ ۚ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا»

«أَلَمْ تَرَ»، همان طور که در قبل اشاره شد این کلمه ۳۱ بار در قرآن آمده است. آیا ندیدی؟ یعنی برو ببین، آیا نشنیدی؟ یعنی برو بشنو، آیا نخواندی؟ یعنی برو این قصه را بخوان. قصۀ کسانی که «الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ» تعریف خودشان را می‌کردند، خودستایی می‌کردند، ستایش‌هایی که ناروا و دروغ بود. «بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ» درست آن این است هر که را خدا بخواهد، او را ستایش می‌کند. ستایش‌های خداوند جای حرف دارد و قابل قبول است. اینطور نباشد که من سر خود، یک کمالی را برای خودم در نظر بگیرم، ببافم و بعد بگویم من به این کمال اشتهار دارم. «وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا» خداوند هم ذره‌ای، به اندازۀ کمترین چیزی هم ظلم نمی‌کند.

آیۀ 50 : «انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ ۖ وَكَفَىٰ بِهِ إِثْمًا مُبِينًا»

«انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ» نگاه کن این یهودی‌ها هم به خدا دروغ می‌بندند. کمالات خودشان را می‌شمارند و می‌گویند خداوند این‌ها را گفته است. در کجای تورات و انجیل گفته شده؟ «وَكَفَىٰ بِهِ إِثْمًا مُبِينًا» کافیست برای این تهمت‌ها و این افتراها که گناهی آشکار باشد.

بعد از جنگ اُحد، حدود ۷۰ نفر از یهودیان به مکه آمدند. رئیس این گروه، «کعب بن اشرف»، به خانۀ ابوسفیان رفت و بقیه هم به خانه‌های دیگر مکه رفتند. به مدت یک هفته در مکه ماندند. یهودیان به مشرکین گفتند: بیاییم هم پیمان شویم تا پیامبر اسلام و مسلمان‌ها را مُزمحل کنیم. مشرکین گفتند: شما اهل کتاب هستید. مسلمان‌ها هم اهل کتاب هستند، به نظر ما، شما می‌خواهید با مسلمان‌ها همدست شوید تا ما را نابود کنید… یهودیان این ادعا را رد کردند. سپس مشرکین به یهودیان گفتند: برای اثبات صداقتتان به دو بت ما، «جبت» و «طاغوت» سجده کنید. متأسفانه یهودی‌ها هم برای سرکوب کردن مسلمان‌ها به این کار تن دادند و در مقابل بت‌ها سجده کردند. در ادامه ابوسفیان از رهبر یهودیان پرسید: به نظر شما یهودی‌ها، ما بهتر هستیم یا مسلمان‌ها؟ «کعب بن اشرف» هم پاسخ داد: شما آیین‌تان را برای من توضیح دهید. ابوسفیان هم آیین خودشان را توضیح داد. سپس یهودیان گفتند: به نظر ما، آیین شما بهتر از آیین مسلمان‌ها است…

عزیزِ من، خواهرم! برادرم! گاهی انسان آنقدر بی‌انصاف می‌شود، آنقدر بی‌انصاف می‌شود، با اینکه حق را می‌شناسد ولی برای منافع و قدرت طلبی خود، روی آن پا می‌گذارد.

این آیه را با هم بخوانیم:

آیۀ 51 : «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَٰؤُلَاءِ أَهْدَىٰ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا»

«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ» آیا ندیدی کسانی را که دانشی از کتاب به آن‌ها داده شده بود، سواد داشتند، «يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ» ایمان آوردند به بت‌ها و به جبت، به طاغوت سجده کردند. «وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا» به کافران می‌گویند: «هَٰؤُلَاءِ أَهْدَىٰ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا» کافران هدایت یافته‌ترند از مؤمنان، کافران راهشان درست‌تر است از مؤمنان…

(شرح صفحه 86 قرآن کریم)

انسان گاهی به چنین باتلاقی گرفتار می‌شود. به خداوند پناه ببریم…

خدانگهدار شما…

مدیریت خانواده (شرح صفحه 84 قرآن کریم)

شرح صفحه 84 قرآن کریم، سوره نساء آیات 37-34 از مجموعه دروس بر ساحل نور توسط حجت الاسلام سید جواد بهشتی را به صورت فیلم، صوت و متن پیاده شده تقدیم شما مخاطبان قرآنی می نمائیم.

دانلود فایل صوتی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

این صفحه، با مدیریت خانواده آغاز می‌شود. انسان اجتماعی زندگی می‌کند. در اجتماع هم باید تقسیم کار باشد. باید مدیریت و رهبری وجود داشته باشد. خانواده با دو نفر یعنی زن و شوهر شکل می‌گیرد، سپس بچه‌ها، نوه‌ها، عروس‌ و داماد اضافه می‌شود.

حدیثی می‌فرماید: حتی اگر دو نفر هم به مسافرت می‌روید، باید یک نفر تصمیم‌گیرنده باشد و نفر دیگر، پیرو. این سبکی است که اسلام به ما آموزش داده است. مدیریت نظام خانواده با کیست؟

می‌فرماید:

صفحۀ 84 قرآن

سورۀ مبارکه نساء

آیات 37-34

آیۀ 34 : «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ ۚ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ ۚ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ ۖ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا»

«الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ» مردان سرپرستی زنان را برعهده دارند. چرا؟ «بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ» به خاطر توانایی‌هایی که خدا در آن‎ها قرار داده است. بعضی را بر بعضی دیگر برتری داده است. یعنی خداوند برای مدیریت زندگی، توانایی‌هایی در مردان قرار داده است. «وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ» و به خاطر اینکه هزینۀ خانواده بر عهدۀ مردان است.

«فَالصَّالِحَاتُ» زنان شایسته؛ حالا زنان شایسته چه کسانی هستند؟ «قَانِتَاتٌ» زنان فرمان‌بر و متواضع، «حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ» زنانی که از آنچه خداوند لازم دانسته از شوهر حفظ کنند، حراست می‌کنند مانند اسرار شوهر، اموال شوهر و ناموس شوهر (یعنی خود آن زن). این‌ها بهترین زنان از نظر قرآن هستند. زنان شایسته…

«وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ»، خطاب به آن مردان است: اگر بیمناک شدید، ترسیدید که آن‌ها نافرمانی کنند، «فَعِظُوهُنَّ» آن‌ها را پند و اندرز بدهید، موعظه کنید. «وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ»، ولی اگر پند و اندرز و موعظه و نصیحت مؤثر نیفتاد، بستر خود را از آن‌ها جدا کنید. «وَاضْرِبُوهُنَّ» اگر آن هم مؤثر نیفتاد، از تنبیه بدنی استفاده کنید. ممکن است کسی بگوید چه بسا یک مردی مشکل نشوز و نافرمانی پیدا کند، او را چه کسی باید تنبیه ‌کند؟ این را قانون مشخص کرده، حاکم. مثل رئیس اداره است. رئیس اداره می‌تواند کارکنان خودش را بر اساس ضوابط تنبیه کند. ولی آن رئیس هم، یک رئیس بالاتری دارد. اگر تخلفی داشته باشد، حتماً به آن رسیدگی می‌شود. ولی در نظام خانواده، ادارۀ آن خانواده بر عهدۀ مرد است؛ خداوند این مسئولیت را از او خواسته است. البته مجوزی نیست که هر کاری بخواهد، انجام دهد، بلکه در چارچوبی که خداوند این مسئولیت را از او خواسته است، تقوا و عدالت را رعایت کند و رحم و انصاف داشته باشد.

«فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ» اما اگر اطاعت کردند از شما، «فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا» به آن‌ها ظلم نکنید. یک سلوک و رویۀ ظالمانه‌ای را پیش نگیرید. «إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا» بالا سر شما، خدای بزرگ است. خدای والا… اگر تخلف و ظلم کنید، در دنیا و در آخرت از خداوند سیلی می‌خورید…

آیۀ بعد دربارۀ دادگاه خانواده است. الان اگر اختلافاتی پیش بیاید، به قوۀ قضاییه و دادگاه خانواده می‌روند و فرم پر می‌کنند، قاضی و هزینه‌هایی وجود دارد. ولی پیشنهاد شگفت‌آور قرآن کریم محسنات زیادی دارد. می‌فرماید:

اگر ترسیدید اختلافی بین زن و شوهر پیش بیاید، یک داور از خانوادۀ مرد و یک داور از خانوادۀ زن گفتگو کنند. اگر قصدشان اصلاح باشد، خداوند هم کمک می‌کند تا در کوتاهترین زمان منجر به آشتی شود. این نوع دادگاه مزایایی دارد: اول اینکه قاضی‌ها شغلشان قضاوت است و نسبت به آن آقا و خانمی ‌که با هم اختلاف دارند، دلسوزی ندارند. اما دایی، عمو و پدربزرگ دلسوز هستند و می‌گویند این خانم یا آقا فرزند خواهرم یا فرزند برادرم و پارۀ تنم است. دوم اینکه هیچ آبروریزی در آن نیست، چرا که هیچ کسی از آن اطلاعی پیدا نمی‌کند. دایی، عمو و بزرگ خانواده محرم اسرار هستند. اما در دادگاه شخص مجبور می‌شود برای دفاع از خود، اسرار خانواده را برملا کند، آبرویزی کند که بعد به هیچ شکلی نمی‌شود آن را جمع و جور کرد. ولی در دادگاهی که خداوند پیشنهاد کرده، آبریزی و برملا کردن اسرار وجود ندارد. حتی هزینه‌ای هم ندارد چرا که آن دایی، آن عمو یک جعبه شیرینی می‌گیرد و در کوتاهترین فرصت، در زودترین زمان، صفا و صمیمیت ایجاد می‌شود.

آیۀ آن را بخوانیم: سورۀ نساء آیۀ 3۵، دادگاه خانوادۀ پیشنهادی قرآن:

آیۀ 35 : «وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا»

«وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا» اگر ترسیدید بین زن و شوهر جدایی در حال ایجاد باشد و یا شکافی ایجاد شده، «فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ» انتخاب کنید داوری را از خانوادۀ مرد، «وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا» و داوری از خانوادۀ زن. «إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا» اگر این داورها نیت قمه‌کشی و گردن‌کشی به نفع فرزند خودشان را نداشته باشند و اگر نیت اصلاح داشته باشند، «يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا» خداوند بین آن زن و شوهر آشتی ایجاد می‌کند. «إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا» حقیقت این است که خداوند دانا و باخبر است. از نیت‌ها و مقاصد شما آگاه است، نکند پنهان کاری و توطئه کنید!

آیۀ بعد ده دستور از فرمان‌های خداست. می‌فرماید:

آیۀ 36 : «وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا»

«وَاعْبُدُوا اللَّهَ» و خداوند را بپرستید، «وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا» و برای خدا شریک قائل نشوید. «وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا»، در کنار توحید، مسئلۀ والدین آمده است و به احسان و نیکی به والدین، پدر و مادر، اشاره می‌کند. «وَبِذِي الْقُرْبَىٰ» و احسان به خویشاوندان، «وَالْيَتَامَىٰ» و احسان و نیکی به یتیمان، «وَالْمَسَاكِينِ» و بیچارگان. به کسی که توان کارکردن، شغل و درآمدی ندارد، بیچاره می‌گویند. «وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَىٰ» و همسایگان نزدیک. پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «آن قدر جبرئیل دربارۀ همسایه سفارش کرد که من احساس کردم، همسایه از همسایه ارث می‌برد». «وَالْجَارِ الْجُنُبِ» و همسایۀ دورتر. همسایه‌های دورتر هم حق دارند و باید رفت و آمد کنیم. «وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ» و دوستان صمیمی، «وَابْنِ السَّبِيلِ» و واماندگان در جاده‌ها، «وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ» زیردستان شما. «إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا» خداوند افراد متکبّر فخرفروش را دوست ندارد.

این‌ افراد چه کسانی هستند؟

آیۀ 37 : «الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ ۗ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا»

«الَّذِينَ يَبْخَلُونَ» کسانی که بخل می‌ورزند، کسانی که از مال، جان و فکرشان هیچ کمکی به دیگران نمی‌کنند. «وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ» هم خودشان بخیل هستند و هم دیگران را به بخل ورزیدن سفارش می‌کنند. «وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ» داده‌های خدا را کتمان و انکار می‌کنند. خداوند به آن‌ها نعمت‌های زیادی داده است. به عنوان مثال شما که الحمدلله خانه، پول، سرمایه، بچه و سلامتی داری، چرا این همه انتقاد و بی‌رویه شکایت می‌کنی؟ داده‌های خداوند را به زبان بیاور. «وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا» و ما آماده کرده‌ایم برای کافران عذابی خوارکننده، رسوا کننده…

از خداوند می‌خواهیم که شیرینی آیات کتاب خود را به ما بچشاند، و ما زندگی را بر اساس برنامۀ خداوند تأسیس کنیم.

خدانگهدار شما…

ازدواج موقت (صفحه 82 قرآن کریم)

شرح صفحه 82 قرآن کریم، سوره نساء آیات 26-24 از مجموعه دروس بر ساحل نور توسط حجت الاسلام سید جواد بهشتی را به صورت فیلم، صوت و متن پیاده شده تقدیم شما مخاطبان قرآنی می نمائیم.

کیفر زنان بدکار و توبه آنان (شرح صفحه 80 قرآن کریم)

شرح صفحه 80 قرآن کریم، سوره نساء آیات 19-15 از مجموعه دروس بر ساحل نور توسط حجت الاسلام سید جواد بهشتی را به صورت فیلم، صوت و متن پیاده شده تقدیم شما مخاطبان قرآنی می نمائیم.

دانلود فایل صوتی